Mladi u Srbiji kod roditelja žive do 30. godine

Dok se u pojedinim evropskim zemljama mladi osamostaljuju već početkom dvadesetih godina, u Srbiji se taj korak u proseku čeka do kasnih dvadesetih. Podaci pokazuju da na odluku o odlasku iz porodičnog doma utiču brojne okolnosti, a među najvažnijima su troškovi stanovanja i visina primanja.

Osamostaljivanje i odlazak iz roditeljskog doma za mnoge mlade predstavljaju važan korak ka samostalnom životu. Ipak, vreme kada se na taj korak odlučuju znatno se razlikuje od zemlje do zemlje, a Srbija se nalazi među državama u kojima mladi relativno kasno napuštaju porodični dom.

Prosek u Evropi 26,3 godine

Prema podacima Eurostata za 2025. godinu, mladi u Srbiji roditeljski dom napuštaju u proseku sa 29,5 godina. Poređenja radi, prosečna starost na nivou Evropske unije iznosi 26,3 godine. To znači da se mladi u Srbiji osamostaljuju više od tri godine kasnije od proseka EU, dok u pojedinim evropskim državama ovaj proces počinje znatno ranije.

U pojedinim zemljama osamostaljivanje počinje već u ranim dvadesetim. Razlike među evropskim državama posebno su vidljive kada se uporede zemlje u kojima mladi najranije i najkasnije napuštaju roditeljski dom.

Prema istim podacima, u Finskoj se mladi od roditelja odvajaju u proseku sa 21,4 godine, dok je u Danskoj prosečna starost 21,8 godina. U Estoniji i Litvaniji taj prosek iznosi 22,7 godina.

Sa druge strane, u Hrvatskoj mladi roditeljski dom napuštaju u proseku sa 31,5 godina, dok je u Grčkoj i Slovačkoj zabeležen prosek od 30,9 godina.

Ove razlike pokazuju da put do samostalnog života nije isti u svim evropskim društvima i da na njega utiču ekonomske prilike, mogućnosti za stanovanje, zaposlenost i porodične okolnosti.

Zašto mladi u Srbiji ostaju duže sa roditeljima?

Jedan od glavnih razloga zbog kojih se mladi u Srbiji kasnije osamostaljuju jesu visoki troškovi života. Cene stanova i kirija, uz svakodnevne izdatke, mogu predstavljati ozbiljnu prepreku za osobe koje tek počinju da rade ili još uvek nemaju stabilna primanja.

Za mladu osobu koja prima prosečnu ili početničku platu, izdvajanje novca za stanarinu, račune, hranu i prevoz može biti veliki finansijski teret. Zbog toga život sa roditeljima često predstavlja praktično rešenje, čak i kada postoji želja za većom samostalnošću.

Na odluku utiču i dostupnost odgovarajućeg stambenog prostora, sigurnost zaposlenja, kao i porodične navike. U nekim domaćinstvima zajednički život više generacija predstavlja uobičajen način funkcionisanja, dok se u drugim sredinama ranije napuštanje porodičnog doma smatra prirodnim delom odrastanja.

Kasniji odlazak ne znači nužno i manju samostalnost

Iako se prosečna starost odlaska iz roditeljskog doma često koristi kao pokazatelj osamostaljivanja mladih, sam podatak ne otkriva sve okolnosti koje stoje iza te odluke.

On ne pokazuje da li mladi nakon odlaska žive sami, sa partnerom ili cimerima, niti da li su u mogućnosti da samostalno pokrivaju sve životne troškove.

Zbog toga ove brojke treba posmatrati u širem društvenom i ekonomskom kontekstu. Kasnije napuštanje roditeljskog doma ne mora nužno da znači da mladi ne žele nezavisan život, već može ukazivati i na prepreke sa kojima se suočavaju prilikom ulaska u svet rada i rešavanja stambenog pitanja.

Podaci Eurostata tako otvaraju važno pitanje položaja mladih u Srbiji i mogućnosti da, nakon završetka školovanja i početka radnog veka, dođu do stabilnog zaposlenja i sopstvenog doma.

Izvor: Eurostat, podaci za 2025. godinu.