Nova godina gregorijanskog globalizma

Piše: Ognjen Vojvodić

Nova godina se u Crnoj Gori i Srbiji od formiranja Kraljevine Jugoslavije 1918. godine zvanično proslavlja 1. januara prema gregorijanskom kalendaru, a što je počelo mjesec dana posle njenog formiranja kao Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca (1. decembra 1918.) kojem su pripojene kraljevine Srbija i Crna Gora. Naime. Nova godina se u Crnoj Gori i Srbiji vjekovima proslavljala 1. januara prema pravoslavnom julijanskom kalendaru, a od formiranja Kraljevine Jugoslavije je počelo proslavljanje Nove godine po gregorijanskom kalendaru, a u programu prelaska sa kalendara pravoslavnog predanja na gregorijanski katolički kalendar.

Zakonom o izjednačavanju starog i novog kalendara, usvojenim 10. januara 1919. godine, objavljenim u prvom broju Službenih novina Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca, određeno je da 15. januara 1919. godine po julijanskom kalendaru prestaje da važi julijanski i proglašava se 28. januar 1919. godine gregorijanskog kalendara. Tako je u Kraljevini Jugoslaviji 1919. godine, nakon praznika Svetog Save 14. januara po julijanskom kalendaru, počeo 28. januar gregorijanskog kalendara. Pošto su Hrvati i Slovenci, kao rimokatolici, koristili katolički kalendar, uvođenje gregorijanskog kalendara u Kraljevinu Jugoslaviju je praktično bilo prevođenje na katolički kalendar Kraljevina Srbije i Crne Gore, i pravoslavnog naroda na prostoru Jugoslavije.

U Kraljevini Jugoslaviji je bilo planirano prevođenje i Srpske pravoslavne crkve na katolički kalendar u prozelitskom projektu unijatske misije prema pravoslavnim crkvama Balkana i Bliskog istoka. Razlog papske promjene kalendara nije bilo preciznije računanje vremena, zato što julijanski kalendar na 128 godina akumulira grešku od jednog dana, dok gregorijanski tu grešku pravi na svakih 3.300 godina, i što je približniji tropskoj godini od julijanskog itd. Katolička kampanja uvođenja gregorijanskog kalendara u pravoslavne crkve započeta je posle oslobađanja pravoslavnih naroda od osmanske okupacije, a radi onemogućavanja vjerskog jedinstva pravoslavnih naroda i crkvi, što je sprovođeno preko Carigradske patrijaršije kao nove misionarske centrale evroatlantskog ekumenizma. U tu svrhu u Carigradu je organizovan takozvani Svepravoslavni kongres, radi prelaska Carigradske patrijaršije i drugih pravoslavnih crkvi na gregorijanski kalendar.

Nametanje gregorijanskog kalendara Srpskoj pravoslavnoj crkvi nije imalo uspjeha uprkos političkog pritiska vlasti i učešća delegacije SPC 1923. godine na takozvanom Svepravoslavnom kongresu. Pritisci na pravoslavnu crkvu u Kraljevini Jugoslaviji radi nametanja katoličkog kalendara bili su mnogostruki. Protagonisti jugoslovenskog novokalendarstva nisu pravoslavnom narodu otvoreno preporučivali prelazak na katolički kalendar i utopističku viziju vavilonskog vanvjerskog miješanja naroda i kultura, nego su navodili različite razloge „prednosti“ prelaska na gregorijanski kalendar. Ukazivali su na ekonomsku prednost prelaska pravoslavnih na katolički kalendar, jer bi time bilo izbjegnuto proslavljanje pravoslavnih praznika posle katoličkih što nanosi dodatni trošak i štetu privredi „što se više podnositi ne može“.

Profesor Milutin Milanković nije bio „opsjednut“ samo astrofizikom u negiranju religioznih razloga kod predloga za uvođenje gregorijanskog kalendara, već i ideološko-političkim programom. Jugoslovenskoj delegaciji nije smetalo što je u Sovjetskom Savezu boljševička vlast uvela gregorijanski kalendar, ali jeste što na to nije primorala Rusku crkvu. U Rusiji, odnosno Sovjetskom Savezu, gregorijanski kalendar su uveli boljševici, a u Srbiji odnosno Kraljevni Jugoslaviji – jugoslovenska vlada i Kralj Jugoslavije, ali nisu uspjeli da primoraju Srpsku crkvu da pređe na katolički kalendar. Značajno je podsjetiti da su, kao i Jugoslavija, rumunska crkva i država bile prozelitski projekat evroatlantskog ekumenizma, što se obznanilo učešćem Rumunske crkve na takozvanom Svepravoslavnom kongresu i prihvatanjem gregorijanskog kalendara.

U Sovjetskom Savezu gregorijanski kalendar je uveden dekretom V.I. Lenjina. O koordinaciji komunističkih režima i marionetskog carigradskog patrijarha u uvođenju katoličkog kalendarskog poretka u pravoslavnim narodima značajno je znati da je carigradski patrijarh priznavao režimsku boljševičku takozvanu ‘živu crkvu’, koja je prihvatila njegove odluke o kalendaru. Ruska crkva je posle takozvanog Svepravoslavnog kongresa 1923. godine, obmanuta od rukovodstva režimske takozvane ‘žive crkve’, prihvatila odluke kongresa o kalendaru. To je urađeno dok je patrijarh Tihon bio u zatvoru, ali kada je patrijarh Tihon obaviješten o prevari Ruska crkva je odbacila odluke nekanonskog sabora u Carigradu.

U SSSR je uveden i revoluconarni kalendar, koji je korišćen od 1. oktobra 1929. do juna 1940. godine. Svi mjeseci revolucionarnog kalendara imali su po 30 dana, a preostalih pet dana u godini bili su partijski praznici, umetnuti kao dani nezavisni od mjeseca ili nedjelja. Ukinut je sedmodnevni poredak dana u mjesecu, kao hrišćansko nasleđe, a uvedena petodnevica. „Savjet narodnih komesara je 1. oktobra 1929. uveo sovjetski revolucionarni kalendar ukazom O prelasku na neprekidnu proizvodnju u preduzećima i ustanovama SSSR (to je važilo na poslu, a u svakodnevnom životu je ostao na snazi gregorijanski kalendar). Nedelja je imala pet dana, zaposleni su bili podijeljeni u pet grupa, od kojih je svaka imala svoj neradni dan. Međutim, pošto je tako bilo nemoguće da članovi porodice istog dana budu slobodni od posla ili pohađanja škole sovjetska vlada je 1. decembra 1931. uvela šestodnevnu nedelju u kojoj je svaki šesti dan bio neradni. Od takvog programa se odustalo 26.juna 1940. ukazom Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR-a „O prelasku na osmočasovni radni dan, sedmodnevnu radnu nedjelju i o zabrani samovoljnog odlaska radnika i službenika iz preduzeća i ustanova”.

Rimokatolička reforma julijanskog pravoslavnog kalendara predstavljala je posle vjerskog i kalendarski diskontinuitet rimokatoličke Evrope sa hrišćanskim kalendarskim kanonom. Kult katoličkog kalendara je kult papizma, kao personifikacija paternalizma evropskog ekumenizma, papski primat, a ne Gospod Isus Hristos kao u kanonu julijanskog kalendara, koji je Ovaploćenjem u istoriji i na Zemlji, kao Tvorac tvorevine, vremena i prostora, postao središte istorije i vremena u hrišćanskom kalendara i učenju. Rimokatolička reforma kalendara je predstavljala religiozni revizonizam, raskid sa predanjem predpapske povijesti i kreiranje kalendara prema perspektivi papizma kao postulata rimokatolicizma.

Katolički kalendar nije usmjeren perspektivi Vječnosti, već vremena, koje kontroliše i kreira vladar vremena i vaseljene, samozvani suveren svijeta – rimski papa. Zato u katoličkom kalendaru značaj dobija proslava početka nove godine, slavljenje početka novog godišnjeg vremenskog ciklusa, novog `vremenskog kruga` čiji je vladar na Zemlji i čijem carstvu zemaljskom vječne vrijednosti nisu potrebne. Proslava Nove godine u gregorijanskom kalendaru dobija kultni značaj, a proslava Vaskrsa, kao osnovnog hrišćanskog praznika koim se izražava suština isvrha vjere, se potiskuje i profanizuje. U prvim vjekovima Crkva se protivila proslavljanju Nove godine, jer su se kao i danas proslavljale uz mnogo alkohola i razuzdano ponašanje, ali prvenstveno radi hrišćanskog obrazovanja vjernika prema poštovanju Boga kao izvora i smisla života, a ne prirode. Zato su korišćeni različiti datumi kao početak nove godine radi izbjegavanja novogodišnjeg pirovanja i pridavanja vremenskim ciklusima božanskog značaja kao u primitivnim paganskim vjerovanjima. Suprotno smislu sabornosti Crkve i liturgijskog života, razvratna radost i zabava novogodišnje noći simbol su negiranja vječnog života i slavljenja početka vremenskog godišnjeg kruga kao smisla i simbola obnove života.

Kult vremena u evropskoj kulturi kulminira rimokatoličkom reformom kalendara, kojom su ukinuti kanoni crkve o načinu i vremenu slavljenja Vaskrsa – praznika koji predstavlja istinu ispovijedanja hrišćanske vjere. Rimokatoličkom reformom kalendara 1582. godine od strane pape Grgura relativizovana je religiozna razina kalendara, prekinut je kontinuitet hrišćanskog kalendarskog kanona koji je na Prvom Vaseljenskom saboru unesen i ustanovljen u julijanskom kalendaru kao Vaskršnji kalendarski kanon, kojim je određen način proračuna datuma i proslave praznika Vaskrsa. Vaskršnjim kanonom, koji je Crkva ustanovila u odnosu na starozavjetnu predhrišćansku Pashu, uređen je odnosa starozavjetnog i novozavjetnog prazničnog predanja u svrhu određivanja ispravnog ispovijedanja Istine hrišćanske vjere. Zapravo, starozavjetno kalendarsko predanje i paganski julijanski kalendar su na religioznoj ravni uređeni i kršteni Vaskršnjim kalendarskim kanonom, tj. pravoslavnim prazničnim predanjem ustanovljenim prema novozavjetnom redoslijedu Evanđelskih događaja, koji u Crkvi Hristovoj istorijski i vjerski određuju Istinu vjere, a starozavjetno praznično predanje određuju kao starozavjetno i prevaziđeno, budući da se ispunilo u Novom zavjetu Novozavjetnom vjerom u Ovaploćenog Spasitelja Isusa Hrista.

U prvim vjekovima novozavjetne ere Crkvu su progonili paganski carevi, ali je propaganda protiv pravoslavlja sprovođena i od strane starozavjetne vjerske zajednice. Jedno od starozavjetnih sredstava misije meke moći u negiranju hrišćanske Istine vjere bilo je religiozno relativizovanje i podređivanje praznika događaja Vaskrsa prazniku starozavjetne Pashe, čime je negiran događaj Vaskrsenja Gospoda Isusa Hrista, kao osnova hrišćanske vjere, izjednačavan i podređivan prazniku događaja starozavjetne Pashe kao nacionalnom prazniku događaja izlaska naroda Irailja iz egipatskog ropstva.

Prvi Vaseljenski sabor (325. godine u Nikeji) sazvali su Sveti Car Konstantin Veliki i Sveta saborna apostolska Crkva pored ostalog i zbog „pashalnog spora“. Vaseljenski sabor je odlukama uspostavio jedinstvo Crkve i novozavjetno praznovanje Vaskrsa. Sabor je odlučio da svi hrišćani Vaskrs proslavljaju u isto vrijeme, a nikako istog dana ili prije praznika starozavjetne Pashe. Sabor nije vezao praznik Vaskrsa za određen datum da se ne bi događalo poklapanje praznovanja Vaskrsa sa starozavjetnom Pashom ili prije starozavjetne Pashe. Sabor je i po astronomskim promejenama, kretanjima Zemlje, Sunca i Mjeseca, odredio vremenski razmak praznovanja Vaskrsa od starozavjetne Pashe, smatrajući to dovoljnim garantom – jer će Sunce tako izlaziti i zalaziti do kraja vremena. Kanonizovane su odluke da je potrebno poštovati četiri pravila: 1. Vaskrs se slavi posle proljećne ravnodnevnice, posle 14. Nisana, datuma kada Jevreji slave Pashu; 2. hrišćani ne slave Vaskrs istog dana kada i Judeji svoju pashu; 3. Vaskrs se slavi posle punog mjeseca (uštap) – ne odmah poslije ravnodnevnice nego posle prvog punog mjeseca iza ravnodnevnice; 4. Vaskrs se slavi uvijek u nedjelju. Potrebno je da se sretnu i mjesec i dan da bi se Vaskrs slavio – kad je pun mjesec i nedjelja. Ove četiri odredbe u pravoslavnoj crkvi se poštuju do danas, dok se u rimokatolicizmu krše od vremena uspostavljanja gregorijanskog papskog kalendara.

Perspektiva života svedena na Vrijeme, na utrku sa svakim dolazećim trenutkomkoji nepovratno i brzo prolazi, kao rokom upotrebe privremenog tijela i života, predstavlja stil i smisao života evroameričke kulture. Tehnokratski društveni poredak počeo je da se kreira tehnološkom revolucijom 19. vijeka, omogućavanjem bržeg kretanja i komunikacija, brzog saobraćajnog prevoza i prenosa telegrafskih poruka, ubrzanjem i „skraćivanjem“ vremena. Najveće “ubrzanje“ vremena, od pronalaska mehaničkog časovnika i parne mašine, postignuto je u naše vrijeme usavršavanjem kompjuterskih sistema, a potom i vizuelnim sažimanjem vremena i prostora, konstruisanjem ekrana kao novog prozora u svijet i stvarnost, kao početkom ere ekrana.

Pitanje julijanskog i gregorijanskog kalendara nije pitanje tačnijeg računanja vremena, nego pitanje odnosa prema vremenu to jet odnosa prema vjeri. Rimokatoličkom reformom kalendara hrišćanskoj perspektivi Vječnosti pretpostavljena je perspektiva progresa, vječne vjerske vrijednosti su potčinjene vremenskim vrijednostima, Sveto predanje je podređeno poštovanju zakona prirode, svrha katolčikog kalendara je svedena na tačnije računanje vremena, a određivanje datuma Vaskrsa na pitanje proračuna “meteoroloških“ i Mjesečevih mijena.

„Vrijeme zemno i sudbina ljudska, dva obraza najviše ludosti“, zapisao je Vladika Petar II Petrović Njegoš. Vrijeme je svojstvo stvorenog svijeta, pseudonim i eufemizam za smrt i raspadanje, drugo ublaženo ime za nerešivu tajnu smrtnosti i privremenosti materije, i sudbine ljudske određene takvim usudom. Vrijeme sapostoji svijetu, i budući ograničeno njegovim postojanjem sa njim će i nestati, uči hrišćansko bogoslovlje. Prolazna, neosvećena i bez Boga, prepuštena sebi, priroda nije drugo do „vodenica smrti“. Sudbina ljudska određena „vremenom zemnim“ dva su obraza „najviše ludosti“, karike u lancu nužnosti zakona propadljive prirode.

Odnos savremenog čovjeka prema vremenu je ekonomsko-potrošačko trošenje vremena, a kalendar je sredstvo ekonomičnijeg eksplatisanja takvog tehničkog vremena – vremena kao novca. U ideologiji racionalizma vjera se vrednuje „vremenom“, tačnijim računanjem vremena. U tehnokratskoj kulturi vjerski pogled je poistovjećen sa „rezultatima rastućeg tehničkog razvoja“, tj. na hrišćanstvo je primijenjen princip progresa. Prema takvoj viziji vjere pojedini pravoslavni pastiri vjerske praznike prilagođavaju profanim proslavama, a pravoslavni kalendarski kanon katoličkom kalendaru.

Savremeni sekularizam koristi djelotvorniju antireligioznu društvenu doktrinu nego što je revolucionarno zabranjivanje religioznosti. Moderna ateistička agenda relativizuje religiozne razlike i istine vjere, ističe neposebne strane religija, podstiče religioznu ravnodušnost, jer agresivni ateizam prema crkvi podstiče vjernike na poštovanje vjere, dok se konzumerističkim odnosom prema religiji podstiče areligioznost. Takvo opšte mjesto misije relativizovanja religioznih razlika jeste svođenje vjerskog kalendara na pitanje preciznijeg računanja vremena.

Rimokatolička reforma julijanskog kalendara ima religioznu formu, ali njena suština je revolucionarna, izraz ideološkog revolucionarnog načela. Papizam je prepoznat kao revolucionarni princip od početka izdvajanja papizma u zasebnu instituciju i suprostavljanja autoritetu Crkve i Cara u Konstantinopolju. Programska polazišta evropskog pozitivističkog prosvetiteljstva zasnivana su na rimokatoličkoj reviziji hrišćanstva, koja je, kao i rimokatolička revizija hrišćanskog julijanskog kalendara, ugrađena u društvenu doktrinu evropskog sekularizma. Gregorijanski kalendar intepretira istoriju i budućnost kao progres, ali ne prema Vječnom, već prema budućnosti osvajanja svijeta i sticanja zemaljskih dobara. Papska promjena julijanskog kalendara je početak rimokatoličkog i racionalističkog revizionizma hrišćanstva i istorije čovječanstva, nove povijesti i novih pretpostavki budućnosti, raskid sa старим svijetom hrišćanstva i projektovanje vizije vremena u vremenu, van vjere i Vječnosti.

Papska promjena kalendara u Evropi nije doživljena kao postuliranje hrišćanskih vrijednosti, već papskog političko-religioznog autoriteta, i kao proces evropskog političko-religioznog i istorijskog izdvajanja. Gregorijanski kalendar je kasnije od protestanata prihvaćen kao proces progresa, suprotan Svetom Predanju. Prosječni evropski protestant, agnostik ili ateista papsku promjenu kalendara ne doživljava kao papsku diktaturu koja ugrožava evropski liberalizam i individualizam, neotuđiva prava pojedinca i природног човјека, nego kao tekovinu renesansno-reformatorske emancipacije. U sekularističkom svijetu savremenog ateiste, prelazak na grgurijanski kalendar je postao sinonim bježanja iz kalendara crkve i okrilja obavezujućeg pravoslavnog predanja u ateizam i aistoričnost, slobodu od svakog «načalstva i vlasti».