Jugoslavizam je za Srbe bio samoubistvo!
Prošlo je tačno 79 godinaod smrti Jovana Dučića, velikog srpskog pesnika, diplomate i akademika. Tim povodom prenosimo njeogova razmišljanja iz studije o jugoslovenskoj ideologiji i istinu o jugoslavizmu, koja je ugledala svetlost dana godinu pre nego što nas je napustio.
Piše: Ognjen Vojvodić
Da je neko zapitao tvorce Jugoslavije u Parizu, (izuzimajući Trumbićev Jugoslovenski Odbor), da li bi pristali na državu koja bi onako doživela izdaju na velikom delu svog fronta, i u prvom okušaju jugoslavenskog patriotizma; a zatim još i pokolj pola miliona srpske nejači, ne verujem da bi se onda iko bio rešio na takvu svirepu avanturu, kao što je bio 1. decembar 1918.
Ovom rečenicom je srpski diplomata i književnik Jovan Dučić završio svoju političku studiju „Jugoslovenska ideologija“ – Istina o „jugoslavizmu“, objavljenu u Americi 1942. godine u izdanju Centralnog Odbora Srpske Narodne Odbrane, Čikago, Ilinoj.
Studija u kojoj je Jovan Dučić objavio političku analizu i istorijsku istinu o jugoslovenskom geopolitičkom i kulturno-religioznom projektu, nije smjela biti objavljivana u Socijalističkoj FR Jugoslaviji. U jezgrovitoj i sažetoj analizi Dučić je predočio političke i vjerske razloge kreiranja i sprovođenja jugoslovenskog kulturnog i državnog projekta, kao i posledice njegove primjene kojih je Dučić bio svjedok kao diplomata Kraljevine Jugoslavije. Jovan Dučić je umro u Americi 1943. godine gdje je prikazivao svijetu istinu o genocidu sprovođenim nad srpskim narodom u nacističko-rimokatoličkoj Nezavisnoj državi Hrvatskoj. Ali, objavljivanje Dučićevog književnog djela nije bilo dozvoljeno u režimu Komunističke partije Jugoslavije koji je sprovodio kontinuitet jugoslovenskih programskih načela razgrađivanja i rasparčavanja srpske otadžbine i države, srpskog naroda i jezika.
„Jugoslavizam je ideologija bez svog ideologa; ideal koji je, kao što smo videli, ponikao iz intrige; utopija koja je potisla i onemogućila ideju; zakon koji je branjen bezakonjem. Jugoslavizam će u našoj istoriji biti sinonim diktatura, za koje je od prvog trenutka bio tijesno vezan. Ako je srpski narod rado prihvatio novu eru 1918, novu državu, i nove državljane, o kojima je znao većim dijelom samo po „čuvenju“, to je zato što je vjerovao ondašnjim svojim državnicima, koji su vodili tri pobjedilačka rata; ali ne sluteći koliko su i oni bili izigrani u Parizu i Londonu, mahinacijama Trumbićevog i Hinkovićevog Jugoslovenskog Odbora, u kojem je bilo nekoliko srpskih članova, malog kalibra; i koji je unosio nered i pometnju u sve srpske nacionalne i rasne osnove; sa upornošću i bezobzirnošću koje su dobijali od hrvatskih članova tog kruga, mnogo jačih ne samo u intrigi, nego i u uverenju i pravcu kakav su želeli: uvijek birajući antitezu protiv teze, reakciju protiv akcije, spletku protiv ideala.
Ali srpski narod nije znao da će u novoj državi postati strancem u svojoj sopstvenoj kući. U svom slovenskom i patriarhalnom shvatanju krvne i rasne veze, on nije vjerovao da će se u toj kući naći među zaverenicima protiv svih njegovih zavetnih svetinja, među dojučerašnjim tuđim vojnicima, koje je on pobjeđivao, da ga oni zatim oklevetaju i obeščaste među evropskim narodima u čijoj je sredini on dotle bio i velik i slavan.
Ali ni to nije sve. Srpski narod nije ni znao da sa novom i zajedničkom državom on uzima na sebe obaveze koje su premašale sve njegove mogućnosti, a u zamenu ništa ne dobijajući od dveju ostalih grupa u toj zajednici. Jugoslavizam je bio stranputica i bespuće, vratolomija i samoubijstvo.“
U knjizi Dučić navodi podatke povijesti programske rimokatoličke religiozne i političke misije na prostoru Balkana, to jest o kontinuitetu misije katoličke Kongregacije na prostoru Dalmacije, koji je početkom 19. vijeka sprovođen u političkom programu i pokretu pod nazivom jugoslavizam, a kasnije sproveden i kao državni projekat formiranjem Kraljevine Jugoslavije.
,,Za vrijeme tursko-srpskog rata, 1875-1878, sve prilike su pokazivale da će srpske države, koje su ratovale za Bosnu i Hercegovinu, dobiti te zemlje kao pobedioci. Međutim i Beč i Vatikan su puno radili, naprotiv, da narod onih zemalja ne pristane na takvu `okupaciju`. U tom su im puno pomagali Hrvati, tražeći i od franjevaca da rade zajedno za Austriju i katoličku crkvu. Fra Gavranović u svom djelu navodi i kako postoje dokumenta, da su posle Nevesinjske puške, iz Beča slate instrukcije njihovom ministru pri Vatikanu, grofu Paru, za dejstvovanje u tom pravcu. Ne treba ni pretpostaviti da u takvoj situaciji Štrosmajer nije sve činio što su htjeli Papa i Car austrijski u pogledu Bosne. Treba biti siguran da je za austrijsku okupaciju onih dvaju srpskih zemalja bio u diplomatskoj akciji u Berlinu, jedan krupan faktor (biskup) Štrosmajer, tvorac „jugoslavizma“.
Poznato je kako je u XVI vijeku, jedan Štrosmajerov prethodnik, hrvatski kaluđer, učeni Križanić, išao u Rusiju sa idejom da celu slavensku Rusiju privede katoličkoj Crkvi. Imao je teoriju da, za uspjeh u ruskom svijetu, ne treba napadati Pravoslavlje, kao što se ranije radilo, nego, naprotiv, propovedati kako su obe hrišćanske vere jednake u osnovi, ali da su Grci prevarili Ruse. Školovan u jezuitskom manastiru grčke narodnosti u Rimu, da bi se naročito spremio za ovakav napad na grčku crkvu, on u Rusiji razvija dotle nepoznatu katoličku propagandu u najvišim krugovima. Pisao je u Rim da će, ako samo uspije da dobije mjesto bibliotekara u carskom Dvoru, pokatoličiti Carevu porodicu, a zatim i ruski narod! Križanić je bio protjeran iz Rusije.
Ali treba vjerovati da je ovim putem išao i „jugoslavizam“ đakovački. Navešćemo docnije samo jedan primer koliko je u vreme okupacije Bosne katolički klir bio zabrinut za svoju Crkvu i pastvu u Bosni, ako bi se situacija izmenila onamo na štetu Austrije. Način Križanića u Rusiji je, uostalom, vezan za sve dobre sluge Crkve, isto kao i za Štrosmajera, staratelja katoličkog klira u Bosni.
Nemoguće je ikakvom zdravom mozgu pretpostaviti, da se za austrijsku okupaciju Bosne i Hercegovine borio i Papa rimski i Car iz Beča, a da je Štrosmajer, vrlo ugledni magnat svoje Crkve, ostao skrštenih ruku; i sanjajući o tom da pravoslavna Srbija zauzme one krajevima u kojoj živi i skoro četvrtina katoličkog naroda!… Verski rat u Hrvatskoj protiv Srba jedva je vek ranije vođen iz Beča po volji Marije Terezije, i za dugo godina. Jedan dokumenat ćemo navesti koji je dovoljan da se vidi šta je i ovog puta bilo iza kulisa. U već pomenutoj knjizi istoričara fra Gavranovića, piše: neki Alojz Boroša, superior časnih sestara u Zagrebu, predlaže austrijskoj vladi da u Bosni pokatoliči sve muslimane, i da ih zatim pohrvati, kako bi na taj način suzbili političke aspiracije Srbije, pošto su se „ideal srbski“ i „srbska vjera“ duboko usadile u srce po Bosni, Hercegovini, Crnoj Gori, Dalmaciji, Sloveniji i Južnoj Macedoniji: i svaki austrijski patriot, bio on Nijemac, Hrvat ili Mađar, treba sa ovim da dobro računa“.
