Ni reč o Srbima na spomeniku ustaških žrtava
Piše: Aleksandar Milivojević
U Zagrebu je otkriven spomenik žrtvama Holokausta i ustaškog režima, a povodom Dana stradanja i junaštva jevrejskog naroda.
Spomenik je završen još pre godinu dana, ali zbog protesta jevrejske zajednice u Hrvatskoj koja je smatrala da spomenik ne može biti posvećen samo žrtvama Holokausta.
Međutim, u postignutom kompromisu oko natpisa na spomeniku se i dalje ne može zaključiti koji su još narodi sem jevrejskog bili žrtve ustaškog režima u NDH-a.
Spomenik simbolizuje prtljag stradalih zagrebačkih Jevreja koji su avgusta 1942. godine transportovani sa Glavne železničke stanice u Zagrebu u koncentracioni logor Aušvic.
Slučajno ili ne, otkrivanje spomenika odigralo se tačno na godišnjicu prvog masovnog transporta Srba u ustaške logore. 27. aprila 1941 ustaše su sa palicama u Zagrebu dočekale oko 500 Srba koji su kasnije ubijeni u logoru Jadovno , izjavio je predsednik “Udruženja Jadovno 1941” iz Banjaluke Dušan Bastašić.
On je dodao da je zbog te simbolike problematičan termin otkrivanja spomenika:
“Upravo na dan kada je prema toj železničkoj stanici jurio voz iz Grubišnog Polja preko Bjelovara koji je u svojim marvenim vagonima vozio 504 Srbina pohapšenih noć ranije na području Bilogore. To je bilo prvo masovno hapšenje Srba nakon uspostave NDH-a 10.aprila 1941. Upravo u vreme kad je otkrivan taj spomenik, u 18 časova, taj voz je ulazio u tu železničku stanicu 1941. To sinoć niko nije pomenuo, a sama koincidencija budi misao da se ne radi o slučajnosti.”
“U spomen žrtvama Holokausta i ustaškog režima”, piše na spomeniku na tri jezika – hebrejskom, engleskom i hrvatskom. Bastašić podseća da je Holokaust izraz kojim se označava genocid nad Jevrejima, te je nespominjanje srpskih i romskih žrtava začujuđi kompromis:
“Treba pohvaliti da je država Hrvatska, a na pritisak jevrejske zajednice, i lokalne i međunarodne, podigla spomenik žrtvama Holokausta – žrtvama genocida počinjenog nad Jevrejima. Ipak, bolno je i uvredljivo da na tom spomeniku koji je posvećen i žrtvama ustaškog režima, nije spomenuto ko su te žrtve. Ni jednom rečju se ne pominju Srbi i Romi. “
Bastašić zaključuje da je problematično i to što je spomenik otkriven u predvečerje prvog masovnog zločina koji je počinjen nad Srbima u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj 28.aprila 1941. godine. Tada je u Gudovcu kod Bjelovara ubijeno 200 Srba, a sve je organizovao zapovednik ustaške nadzorne službe NDH-a Eugen Dido Kvaternik.
