Spisak ratnika iz Velike Plane koji su pali za slobodu Kraljevine Srbije (13)

U slavu ratnika iz Velike Plane palih za slobodu Kraljevine Srbije, u 14 nastavaka, za svako naselje po jedan, objavićemo njihova imena

Velika Plana je podnela ogromne žrtve u svim odbrambeno otadžbinskim ratovima koje su Srbija i srpski narod vodili u dvadesetom veku.

Samo u Prvom balkanskom, Drugom balkanskom i Prvom svetskom ratu iz ove, relativno male pomoravske opštine, poginulo je, umrlo od bolesti i gladi ili stradalo na drugi način najmanje 3.341 oficira, podoficira i vojnika Vojske Kraljevine Srbije. Ako se ovom broju doda i 239 oficira, podoficira i vojnika iz Saraoraca, pomoravskog sela koje se u to vreme nalazilo u sastavu velikoplanjanske opštine, a koje je sada u sastavu Smedereva i 73 poginula i umrla borca iz Male Plane, koja sada pripada Smederevskoj Palanci,  onda je broj poginulih i stradalih ratnika 3.653.

Dovoljno da se formacijski popuni jedna brigada. Poređenja radi, u ratu koji je devedesetih godina prošlog veka vođen na prostoru BiH lakle pešadijske brigade VRS brojale su između 1.500 i 2.000 boraca.

Najviše poginulih je bilo iz Lozovika, čak 473. Slede Staro Selo sa 374, Velika Plana sa 374,  Miloševac sa 357 i Krnjevo sa 346 palih ratnika. Veliko Orašje i Kruševo dali su 283 poginula borca, iz Donje Livadice je stradalo 285 junaka i jadnika. Iz Markovca je poginulo 276, iz Rakinca i Kupusine 192, iz Radovanja 114, iz Trnovča 137 i iz Novog Sela 130 boraca.

Zbog poslovične srpske aljkavosti, kada su u pitanju popisi sopstvenih ratnih žrtava, ali i epskog stradanja srpskog naroda od 1912. do 1918. godine, u kojem su stradale ne samo čitave porodice, već i čitava sela i jedinice, a arhive nestajale u plamenu, albanskim gudurama i rukama okupatora, ne postoji ni približna evidencija o tome koliko vojnika iz Velike Plane je poginulo u borbi, koliko je podleglo gladi, iznemoglosti, tifusu i drugim bolestima, kao ni gde i kada su se te smrti dogodile.

Tako ja je skoro izvesno da je broj poginulih i veći od navedenog.

Boj za slobodu otadžbine Planjani su vojevali u redovima Dunavske, Šumadijske i Konjičke divizije. Ratnici sa juga opštine – iz Markovca, Starog Sela, Novog Sela, Radovanja i Rakinca su bili u sastavu Šumadijske, a njihovi saborci iz Plane i severnih delova opštine u Dunavskoj diviziji.

Po istom teritorijalnom principu bili su mobilisani i konjanici iz Velike Plane: oni sa severne polovine opštine u Četvrti konjički puk, oni sa juga u Treći konjički puk.

Zanimljivo je da su upravo junaci iz Dunavske i Konjičke divizije u jesen 1918. oslobodili Veliku Planu.

Nema podataka o broju civila koji su stradali u odbrambeno-otadžbinskim ratovima koji su vođeni

početkom prošlog veka. Profesor Darko Ivanović, najpoznatiji hroničar Velike Plane, kaže da nije istraživao te podatke, ali da su razmere stradanja bile ogromne, posebno 1915. godine, kada je Pomoravljem harao smrtonosni tifus, od kojeg je u Srbiji umrlo oko 150.000 ljudi

U slavu ratnika iz Velike Plane palih za slobodu Srbije, u 16 nastavaka, za svako naselje po jedan, objavićemo njihova imena. Nažalost, od 374 ratnika iz tadašnjeg gradskog naselja Velika Plana sačuvana su imena samo njih 50, koji su upisani u knjige umrlih.

A spisak smo preuzeli iz knjige Moravska svitanja poznatog planjanskog profesora, sada pokojnog, Borivoja Perića, takođe poznatog hroničara Velike Plane. Koji je kao dečak pristupio partizanskom pokretu i bio pobornik komunističke ideologije ali mu to nije smetalo da objedini spiskove svojih sugrađana koji su stradali kao pripadnici kraljeve vojske, objavi ih u jednoj od tri svoje knjige (Borivoje Perić, Moravska svitanja, Hronika opštine Velika Plana, godina štampanja 1986. Izdavač Opštinski odbor SUBNOR-a Velika Plana) i tako im ostavi večni spomenik.

Velika Plana

(Iz naseljenog mesta Velika Plana, današnjeg grada, stradala su 374 ratnika ali su samo imena njih 50 ostala sačuvana)

1.Dragomir Acić

2. Vladimir Budžić
3. Dimitrije S. Bogdanović
4. Lazar Dimitrijević
5. Lazar N. Danilović
6. Čedomir Donić
7. Trifun Donić
8. Dragutin Donić
9. Vladimir M. Jaljić
10. Vladimir Žabarac
11. Radoje Ž. Milošević
12. Živko M, Milićević
13. Dragoljub Ž. Mitrović
14. Živak Nikolić
15. Stojan M. Nikolić
16. Milosav Prvulović
17. Sava Prvulović

18.Milutin Prvulović

19.Čedomir Milija Pančić

20.Čedomir Milutina Pančić

21.Živojin D. Petković

22.Živan N. Perunikić

23.Milan Radojković

24. Radosav Ranković
25. Čedomir. Ž. Ranković
26. Drigoljub M. Ranković
27. Vladimir M. Radisavljević
28. Đorđe Radisavljević
29. Milan Stojadinović
30. Božidar Stanojlović
31. Ljubomir A, Stojanović
32. Atanasije Stefanović
33. Milosav Stojanoaić
34. Milutin Milovanović
35. Marko Milanović
36. Velimir Ž. Senić
37. Milosav S. Zdraaković

38.Živojin Lj. Radosavljević

39. Milosav M.Prvanović
40. Vladimir P. Barjaktarević
41. Mihajlo R. Mihajlović
42. Dragoljub M. Radisavljević
43. Cvetko M. Ilić
44. Života G. Pavlović
45. Mata M. Jovičević
46. Živko M. Veličković
47. Mića Janković
48. Bora Janković
49. Petar I. Milošević
50. Dragoljub Jovanović

Naslovna fotografija: Spomenik palom podoficiru iz Velike Plane na Zejtinliku