Ovo su najznačajnija srpska srednjovekovna dela

Gdje god je živio srpski narod iza njega su ostali brojni tragovi. Rade R. Lalović za portal Slobodna Hercegovina podsjeća na najznačajnije srednjovjekovne međaše srpske kulture.

Sinajski plastir

Sinajski psaltir je starosrpski (srpska redakcija staroslovenskog jezika) crkveni rukopis iz 11. vijeka. Predstavlja najstariji sačuvani Psaltir na staroslovenskom jeziku. Pronađen je u manastiru Svete Katarine na Sinaju po kome i nosi naziv i gdje se još uvek čuva.

Pisan je na glagoljici i do sada je pronađeno 209 listova pergamenta. Pisao ga je Dimitrije Sinait srpski monah rodom iz Zvečana na Kosovu, koji je u Svetu goru sinajsku (današnji Egipat) stigao iz Zete.

Povelja Kulina Bana

Povelja bana Kulina, najstariji srpski ćirilični spomenik pisan na srpskom narodnom jeziku.
Napisana je 29. avgusta 1189. godine po starom kalendaru koji je i danas na snazi u Srpskoj pravoslaavnoj crkvi. Taj datum po novom kalendaru je 11. septembra.

Hilandarska povelja Stefana Nemanje

Hilandarska povelja Stefana Nemanje je povelja iz 1198. ili 1199. godine, koju je tada već bivši srpski veliki župan Stefan Nemanja kao monah Simeon, izdao svetogorskom manastiru Hilandaru, povodom osnivanja te monaške ustanove.

Miroslavljevo jevanđelje

Miroslavljevo jevanđelje je jedan od najznačajnijih ćiriličkih spomenika srpske pismenosti iz 12. vijeka. Pisano je za Miroslava, brata velikog župana Stefana Nemanje, kneza humskog za potrebe njegove zadužbine crkve svetog Petra na Limu. Potiče s kraja 12. vijeka, najvjerovatnije iz pretposlednje decenije (1180–1191).

Zakonopravilo Svetog Save

Zakonopravilo ili Nomokanon ili Krmčija (gr. nomos – građanski zakon, kanon – crkveno pravilo) je zbornik građanskih i crkvenih propisa vizantijske države, koje je odabrao i preveo Sveti Sava početkom 13. vijeka.
Prvi je srpski pravni akt i pisan je na razumljivom narodnom jeziku
Ilovički prepis iz 1262.godine je najstariji prepis Zakonopravila Svetog Save. Ispisan je na pergamentu i ima 400 listova. Dobio je ime po mjestu Ilovica kod Tivta gdje se nalazi Manastir Svetih arhangela

Dušanov zakonik

Dušanov zakonik (u starim prepisima se naziva Zakon blagovjernago cara Stefana) je najvažniji zakon srednjovjekovne Srbije. Ustanovljen je na Vaznesenje Gospodnje, 21. maja 1349. godine u Skoplju, a dopunjen na saboru održanom 31. avgusta 1354. godine u Seru.
Cilj mu je bio da se srpska država uredi jednako za sve ljude u Dušanovom carstvu.

Jefimijina pohvala knezu Lazaru

Jefimijina Pohvala knezu Lazaru izvezena je 1402. godine na crvenoj svili za pokrov na ćivotu kneza Lazara. Dimenzije su 66 x 49 cm. U dvadeset šest redova izvezena je ova pohvala pozlaćenom srebrnom žicom. Pokrov je dobro očuvan, a danas se nalazi u Muzeju Srpske pravoslavne crkve u Beogradu.

Stefan Lazarević Slovo ljubve

Slovo ljubve odnosno Riječ o ljubavi je književno djelo koje je početkom XV vijeka (1404. ili 1409) napisao tadašnji vladar Srbije, Stefan Lazarević
Ovo djelo se sastoji iz deset strofa čija početna slova daju njegov naziv SLOVO LJUBVE.

Oktoih prvoglasnik

Cetinjski oktoih prvoglasnik, odnosno Cetinjski osmoglasnik od prvog do četvrtog glasa je najstarija srpska štampana knjiga koja je objavljena 4. januara 1494. godine u Štampariji Crnojevića na Cetinju.

Prvi srpski bukvar

Prvi srpski bukvar je načinio Inok Sava, a štampan je kod mletačkog štampara Đ. A. Rampacetija u Veneciji 1597. godine.

O Savi Inoku ne zna se ništa više do da je bio rodom iz Paštrovića i da je bio jeromonah manastira Dečani. Na prvoj strani je štampana azbuka, slede samoglasnici, potom slogovi, imena svih slova.

Bukvar Inoka Save je nastao u doba kada je malo koja evropska zemlja i kultura raspolagala sopstvenim učilim…

Izvor: Slobodna Hercegovina