Dva veka progona srpskog jezika i ćirilice

Piše: Ognjen Vojvodić

Tekstove srpskih filologa o programskom potiskivanju srpskog ćiriličnog pisma u Srbiji i potpunom progonu u bivšim jugoslovenskim republikama, objavljuju glavni štampani mediji Srbije. Srpski književnici i kulturni djelatnici u otadžbini i rasijanju pišu tekstove o progonu srpskog ćiriličnog pisma, izražavaju proteste protiv zvanične kulturne politike Srbije, koja do danas, trideset godina poslije ratnog raspada Jugoslavije, sprovodi kontinuitet jugoslovenske jezičke politike. Organizuju se predavanja i susreti srpskih lingvista, potpisuju se peticije. Napisan je predlog Zakona o zaštiti ćiriličnog pisma kao srpskog nacionalnog pisma. Ali, predlog Zakona i javni pozivi za njegovo usvajanje, upućeni prethodnoj i sadašnjoj vlasti, bojkotovani su u potpunosti.

Međutim, predlog Zakona o zaštiti ćiriličnog pisma, deklaracije i tekstovi protiv potiskivanja ćiriličnog pisma pozivaju na jugoslovenski standard ravnopravnosti latiničnog i ćiriličnog pisma u Srbiji, na zaštitu ćiriličnog od premoći latiničnog pisma, a ne na prirodnu pripadnost srpskog jezika ćiriličnom predanju pravoslavne pismenosti; naime, naglašavaju da „niko neće da zabrani korišćenje latiničnog pisma u Srbiji“, a da ćirilično pismo treba da ima zaslužen status.

Takođe, srpski jezikoslovci programski prikrivaju prave uzroke sadašnjeg stanja srpskog jezika i pisma. Prvo i drugo pismo u službenoj upotrebi, “dvoazbučnost“, “srpska latinica“ – primjeri su pogrešnih pitanja i pretpostavki koje orbitiraju srpskom jezičkom sferom. Mnogi srpski lingvisti nastavljaju kontinuitet kolonijalne jugoslovenske jezičke politike kao da je Srbija mala Jugoslavija, uređujući srpsko-hrvatske međunacionalne odnose, to jest tretirajući i užu Srbiju kao terra misionis (zemlju misije). Zbog ograničenog obrazovanja u oblasti lingvistike, srpski jezikoslovci skoro dvjesta godina kolonijalne jugoslovenske jezičke politike nemaju cjelovita znanja o osnovama, složenosti, niti o posledicama pogrešne lingvistike i jezičke politike po društvo i narod.

Takođe, zbog uskraćenog osnovnog vjerskog obrazovanja u Socijalističkoj Jugoslaviji i Kraljevini Jugoslaviji, kao i u predjugoslovenskom i poslejugoslovenskom periodu, većina srpskih lingvista ne razumije i, računarskim rečnikom rečeno, ne prepoznaje povjesne religiozne programe i procese, vjersku politiku i propagandu, koji čine sastavni dio lingvistike i filologije, a posebno jezičke politike. Srpska pravoslavna crkva, kao jedina srpska ustanova koja koristi ćirilično srpsko pismo kao predanje pravoslavne pismenosti, a nikako latinično kao izraz latinske religije i pisma, ne oglašava se o pravu ćiriličnog pisma u Srbiji, što je jedno od osnovnih pitanja vjerske pripadnosti. Zato sam smatrao da je potrebno sažeto prikazati osnovne podatke o prirodi i programskoj svrsi srpskog savremenog pravopisa i književnog jezika, prikazati lingvističke i religiozne razloge reforme srpskog jezika i pisma.

Jugoslovenski program srpskog jezika i pravopisa

Srpski pravopis i književni jezik koji danas koristimo nazvan je u srpskoj savremenoj lingvistici jezikom i pravopisom reforme i kodifikacije Vuka S. Karadžića, a u autentičnoj austroslavističkoj –  srpski jezik i pravopis jugoslovenskog jezičkog programa koji su kodifikovali njemački slavisti u programu austrougarske kulturne kolonijalne politike, a u čemu su učestvovali i srpski saradnici. Austroslavistički jugoslovenski srpski pravopis u Knjaževinu Srbiju je zvanično uveo Knjaz Mihailo Obrenović 1868. godine, čime je ukinuo zakon zabrane korišćenja austroslavističkog pravopisa, `hule protiv božestva i praviteljstva` i `da se ne štampaju knjige pravopisom Karadžića Vuka`, koji je Knjaz Miloš ustanovio kao Pravila o cenzurisanju, objavljena 22. decembra 1832. u Knjaževskoj srpskoj kancelariji u Kragujevcu. Knjaz Miloš je sprovodio savjete pravoslavne crkve – srpskih i ruskih filologa, radi sprečavanja austroslavističke latinske jugoslovenske jezičke politike i unijatske misije u Knjažestvu.  Jugoslovenski jezički program je u latinskoj lingvistici određivan kao austroslavistika ili „germano-slavika“, u kontekstu i kontinuitetu evropske kolonijalne kulturne politike, to jest kao kontinuitet latinske slavistike ili evroslavistike. Austroslavistika je bila programski kontinuitet srednjovjekovne latinske slavistike i osavremenjena srednjovjekovna strategija latinske slavističke misije.

Austroslavistički jugoslovenski program „srpskog ili hrvatskog“ jezika i pisma kodifikovanog na srpskom središnjem dijalekatu proglašen je u Austrougarskoj 1861. godine u Zagrebu, centru jugoslovenske jezičke misije. U Zagrebu je zvanični govor bio kajkavski srpski dijalekat, koji je ekavskog izgovora (koji je u u jugoslovenskoj podjeli određen kao slovenački). Austroslavistička katedra je za jugoslovenski „prvi“ program „obrade“ odabrala štokavski dijalekat ijekavskog izgovora – kao najrasprostranjeniji i središnji srpski dijalekat, koji je najsloženiji i najbliži osnovi staroslovenskog jezika. (O srpskim dijalektima je pisano mnogo sa različitih stanovišta, ali je glavna odluka zavisila od političke moći nametanja jezičke politike prisvajanja dijalekata). Iste godine 16. septembra, u znak zahvalnosti za saradnju, Vuk S. Karadžić je proglašen počasnim građaninom Zagreba, a Zastupništvo grada Zagreba je dodijelilo Karadžiću povelju grada. U Srbiji je jugoslovenski jezički program zvanično prihvaćen sedam godina kasnije, poslije osnivanja Jugoslovenske akademije znanosti i umjetnosti u Austrougarskoj u Zagrebu 1867. godine – prve zvanične ustanove jugoslovenskog jezičkog i državnog projekta. (Jugoslovenska akademija je bila austroslavistički rimokatolički projekat, u kontekstu evroslavistike, i misionarska centrala za prostor južnih Slovena. Pokrovitelj Jugoslevenske akademije je bio biskup, Njemac, Josip Juraj Štrosmajer, a prvi predsjednik – fratar i filolog Franjo Rački).

Priznanje službenosti hrvatskog jezika” ozvaničeno je u Austrougarskoj 1892. godine, „usvajanjem Hrvatskog pravopisa Ivana Broza u Saboru, na (i)jekavskoj osnovi i sa njemu prilagođenom redakcijom latiničkog pisma“, što se smatra početkom hrvatskog pravopisa. U jugoslovenskom jezičkom programu u Beogradu je 1894. objavljena Srpska gramatika Stojana (Koste) Novakovića, ekavskog izgovora i nove srpske ćirilice – čime je u Srbiji prihvaćen jugoslovenski princip dvoimenovanja i dvoazbučnosti srpskog jezika to jest davanja dijalektima i izgovorima srpskog jezika statusa posebnih književnih i nacionalnih jezika. Stojan Novaković je gramatiku radio u saradnji sa Đurom Daničićem kao sekretarom Jugoslovenske akademije u Zagrebu i rukovodiocem izrade „Rečnika srpskog ili hrvatskog jezika JAZU“. Kao predstavnik srpske strane koja je nosilac povjesnog prava na naziv srpskog jezika, Daničić je angažovan u rimokatoličkoj misiji izrade rečnika jugoslovenskog jezičkog programa čija je svrha bila davanje lingvističkog legitimiteta dvoimenovanju srpskog jezika u „srpski ili hrvatski“. (U ovom kontekstu je važan podatak da su Đ. Daničić i S. Novaković agitovali protiv ruske i pravoslavne politike u Srbiji i srpskoj jezičkoj politici).

Program preimenovanja i formiranja višecentričnih “višeimenih“ jezika bila je praksa evropske kolonijalne kulturne politike. Jugoslovenskim jezičkim programom je planirano preimenovanje i višeimenovanje srpskog jezika – potiskivanje istorijskog imena i nametanje novih naziva prema političko-plemenskoj ili toponimskoj odrednici političkih nacija formiranih u programu austroslavističke katoličke kolonizacije pravoslavnih Srba. Naziv srpskog jezika je potiskivan zbog: 1. izgrađenog istorijskog identiteta pravoslavne pripadnosti srpskog naroda; 2. rasprostranjenosti srpskog jezika najbrojnijeg pravoslavnog naroda na Balkanu; 3. lingvističke i pravno-političke priznatosti srpskog jezika u svijetu, prvenstveno u pravoslavnoj ruskoj carevini i crkvi, zaštitnicima povjesnog prava srpskog jezika i pisma; 4. i četvrti razlog, ali ne po bitnosti, jeste zbog preuzimanja povjesnog prava na naziv  jezika i naroda.

Strategija razgradnje srpskog jezika i naroda je sprovođena radikalnom racionalističkom teorijom o jeziku kao jedinoj odrednici narodnosti, i odbacivanjem naroda kao roda – etnosa, kao kontinuiteta kulture, a prije svega religije. Iz takve teorije je kreirana ekstremna racionalistička, ali rimokatolička, jugoslovenska jezička teorija o dijalektima i izgovorima kao narodima – kao kajkavskom, čakavskom, štokavskom i tako dalje – što je usvojeno kao osnova srpskog jezikoslovlja i nacionalne politike. Navedeni srpski dijalekti su najopštija podjela srpske dijalektologije, jer svaki od navedenih ima svoje podjele na brojne manje dijalekte. Posledice  jugoslovenske jezičke podjele srpskog jezika i naroda su danas „vavilonski“ vidljive, ali ne samo u sukobu srpskog sa preimenovanim srpskim dijalektima, nego i unutar srpskog jezika.Svođenjem srpskog naroda na štokavski dijalekat i davanjem prava drugom `narodu` da isti dijalekat nazove drugim nacionalnim imenom, hrvatskim, a odbacivanjem kulture izgrađenog srpskog književnog jezika kao kohezivnog filološkog faktora, srpski jezik i narod su uvedeni u proces razgrađivanja. Spuštanjem jezika na dijalekat, sama priroda dijalekta, koja je `divlja` i djeljiva, nepostojana i neodređena, dovodi do raslojavanja i dijalekatskog dijeljenja jezika, na isti način kao što dijalekti nastaju. Prihvatanjem od srpske države kodifikovanja dijalekta kao književnog jezika prihvaćena je politika razgrađivanja srpskog jezika, doktrinom „dodijeljivanja“ dijalektima srpskog jezika prava samoproglašenja za nove nacionalne književne jezike tj. nove narode. Kodifikovanjem srpskog dijalekatskog jezika raskinut je kontinuitet i kultura srpskog književnog jezika koji je bio u upotrebi (u administraciji, štampi, književnosti). Uvođenjem novog književnog jezika raskinuto je ne samo sa kontinuitetom drevnog jezika hiljadugodišnje pismenosti nego i sa književnim jezikom savremenika i opštom nacionalnom kulturom. Sprovođenjem austroslavističke reforme srpska književnost i pismenost su počeli od nule – negativne nacionalne nule, kao narod nove pismenosti to jest narod u opismenjavanju.

Koliko je jugoslovenski jezički projekat bio samo politički i rimokatolički, a najmanje jezički, govori činjenica da je, u jugoslovenskoj jezičkoj podjeli srpskog jezika, pravo na naziv nacionalnog književnog jezika (slovenačkog) dodijeljeno kajkavskom dijalektu srpskog jezika sličnom dijalektu Lužičkih Srba, a nije “makedonskom“ srpskom dijalektu, koji srpskim govornicima štokavskog dijalekta nije mnogo razumljiviji od kajkavskog. U austroslavističkom projektu, pravo prvenstva na nesrpski naziv svog dijalekta su imali germanizovani Sloveni, a posebno katolici – to jest katolici kajkavci. Današnji “makedonski jezik“ je zvanično bio srpski južni dijalekat do 1946. godine, kada je u FNR Jugoslaviji u novoformiranoj Republici Makedoniji proglašen makedonskim jezikom.

Evropska praksa kolonizacije vanevropskih jezika bila je i formiranje mješovitih jezika kombinacijom domorodačkog sa jezikom evropskog kolonizatora. Konkretno, Karadžićev „Srpski rječnik istolkovan njemačkim i latinskim riječma“ u austroslavističkom programu je rađen za Srbe u granicama osmanskog Kalifata, za koje je programski formiran turkofoni srpsko-turski jezički konglomerat, i za srpski narod u Austrougarskoj konglomerat latinsko-srpskog rečnika – književne kultivisane verzije. Izbačeni su iz srpskog jezika “slavenizmi“ – slovenske – srpske riječi i uvedeni latinizmi, turcizami i tuđice drugih jezika, radi udaljavanja srpskog od slovenskih jezika i potiskivanja pravoslavnih Slovena od Sredozemlja. U austroslavističkoj jugoslovenskoj podjeli, kultivisani srpski govor i rečnik je proglašen za „kroatizme“, a turcizmi za „srbizme“. Takav program je bio obostran interes evropske i islamske kulturne državne politike asimilovanja slovenskog pravoslavnog naroda na Balkanu.

Srpska samokolonizacija jezika i pravopisa

Program austroslavistike i evropske kulturne kolonijalne politike u Srba je sproveden samokolonizacijom, saradnjom sa srpskim dinastijama Obrenović i Karađorđević, što je rezultiralo i formiranjem Jugoslavije 1918. godine. Programom srpske kulturne samokolonizacije zaobiđena je pravoslavna crkva, srpski filolozi i književnici, a naročito ruska filologija i crkva. Austrougarska i germanska slavistika su, kao kolonizator, tako izbjegli pravo pravoslavne ruske carevine da zaštiti prava pravoslavnih Slovena na slovenski crkveni i književni jezik i ćirilično pismo jedinstvenog sistema i pravoslavnog predanja. Takođe, jugoslovenskom srpskom samokolonizacijom je novoformiranim nazivima jezika i naroda dodijeljeno povjesno pravo na jezik, narod i prostor.

Sprovođenje jugoslovenskog jezičkog programa u Srbiji je započela dinastija Obrenović, a nastavila dinastija Krađorđević do ostvarenja jugoslovenskog jezičkog i državnog projekta 1918.godine. Knjaz Mihailo Obrenović je počeo sprovođenje austroslavističke jugoslovenske jezičke politke, a Kralja Aleksandar Obrenović poslednji prestolonaslednik Obrenović je kult Karadžića uveličao prenosom posmrtnih ostaaka Vuka S. Karadžića iz Austrije u Beograd i sahranio sa počastima ispred ulaza Saborne crkve u Beogradu ( pored Dositeja Obradovića čiji je grob tim povodom takođe premješten). U Ustavu Kraljevine Jugoslavije je ustanovljen hibridni naziv troimenog naroda troimenog jezika srpsko-hrvatsko-slovenačkog, a prethodno su u Krfskoj deklaraciji 1917. godine ćirilično i latinično pismo proglašeni ravnopravnim u budućoj Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. „U vreme šestojanuarske dikature kralj Aleksandar je predviđao i ukidanje ćirilice u interesu jugoslovenstva.“ Jugoslovenska jezička politika je programski sprovođena u Socijalističkoj FR Jugoslaviji. Uporedo sa nacionalnim srpsko-hrvatskim sukobima o pitanju jezičke politike i „dogovoru“ o nazivu jezika, u ustavu SR Hrvatske „cilj trećeg elementa programa, borbe za status, dostignut je uvođenjem izraza „javna upotreba“ hrvatskog književnog jezika. I jedno i drugo sadržano je u amandmanu V na Ustav SRH od 16. februara 1972. godine koji je postao čl. 138 Ustava SR Hrvatske iz 1974. godine. „U Socijalističkoj Republici Hrvatskoj u javnoj je upotrebi hrvatski književni jezik – standardni oblik narodnog jezika Hrvata i Srba u Hrvatskoj, koji se naziva hrvatski ili srpski.“. Zapravo, kao što je urađeno u Austrougarskoj u Hrvatskom saboru poslije potpisanog Bečkog književnog dogovora. U isto vrijeme u SR Srbiji je ostao na snazi korišćenje naziva srpskohrvatski jezika i ravopravna upotreba oba pisma. Poslije raspada druge Jugoslavije jugoslovenska jezička politika se sprovodi u svim bivšim jugoslovenskm republikama, programom preimenovanjem srpskog jezika nazivima političkih jugoslovenskih naroda. Zato reformisani srpski jezik i pravopis možemo shvatiti samo u kontekstu i kontinuitetu jugoslovenske jezičke i pravopisne politike i prakse. Dakle, naš sadašnji srpski književni jezik nije formiran kao samo srpski, za srpski nacionalni `preporod`, kako se u Srbiji do danas uči školi, već kao jugoslovenski i srpskohrvatski – u početnoj varijanti „srpsko-hrvatsko-slovenački“, zatim „srpski ili hrvatski“, kasnije sastavljen u dvočlani jedan hibridni naziv srpskohrvatski jezik.

Važno je objasniti taktičku teoriju latinske lingvističke i vjerske misije, korišćenu u procesu jugoslovenske srpske autokolonizacije. U sprovođenju jugoslovenskog programa, u srpskom narodu je propagiran „podatak“ o „Srbima sva tri vjerozakona“, radi relativizovanja religioznog, a favorizovanja filološkog faktora, odbacivanja vjerskih vrijednosti i isticanja vanvjerskog „vavilonskog“ jezičkog jugoslovenskog jedinstva. Zapravo, relativizovanja većinske vjerske pravoslavne pripadnosti koju je činilo 90 odsto srpskog naroda. Jugoslovenskom demokratskom demagogijom o religioznoj ravnopravnosti i relativnosti, pravoslavni srpski narod je takvom teorijom teoretski ravnomjerno raspoređivan u „Srbe tri vjerozakona“ – prema projektovanom jugoslovenskom troimenom narodu. Rimokatolička Kongregacija u slovenskim pravoslavnim narodima od srednjeg vijeka propagira teološku teoriju o grčkoj vizantijskoj varijanti vjere kao iskvarenom hrišćanskom učenju, prikazujući pravoslavlje kao „grčki zakon“ i nacionalni program, a koju su Grci Slovenima podmetnuli kao hrišćanstvo. Srpskom pravoslavnom narodu je propagirana teorija o tri tuđa nametnuta vjerozakona, turskom, rimskom i grčkom, između kojih su Srbi podijeljeni prema uticaju ta tri naroda. Kao prirodna pripadnost srpskog naroda predstavljan je paganizam i ateizam, kao pravo `prirodnog čovjeka` i naroda na prirodni jezik`, ali latinična pismenost kao svjetski standard. Takva teološka teorija je među pravoslavnim Srbima propagirana kao Karadžićeva `teorija` o „Srbima tri vjerozakona“, u kojoj je pravoslavlje nazvano `grčkim zakonom`, sa svrhom relativizovanja vjerske pripadnosti srpskog naroda i pojma srpstva kao sinonima pravoslavne pripadnosti. Karadžić je praktično posvjedočio takvu teoriju i jugoslovenski religiozni relativizam vjenčanjem u rimokatoličkoj crkvi.

Austroslavistički jugoslovensko jezički program predstavlja primjer latinskog pravopisnog prozelitizma i razgradnje književnog jezika slovenskih naroda. Austroslavistička reforma srpskog jezika i pisma se sastojala u izradi surogata ćiriličnog pisma i kodifikovanju književnog jezika na dijalekatskoj osnovi, to jest kreiranju srpskog surogata ćirilice prema latiničnom glasovnom prostom pravopisu, i srpskog književnog jezika prema dijalekatskom književnom jeziku koji su koristile manjinske zajednice pokatoličenih Slovena (Srba) na prostoru Dalmacije više od tri vijeka prije austroslavističke reforme srpskog jezika – zapravo, prema misionarskom modusu pisma i književnog jezika koji su bili pravopisna prozelitska praksa latinskog kolonizovanja slovenskih jezika, koje su kreirali franjevački filolozi na prostoru Balkana. (Dubrovačka književnost je primjer prozelitske pravopisne prakse u kolonizaciji srpskog jezika, ali kultivisanog narodnog najboljeg dijalekta srednjim slogom i kalemom književnog jezika; koji je u jugoslovenskoj jezičkoj podjeli proglašen ilirskim hrvatskim jezikom). Franjevačka filološka misija se zasnivala na načelima njihovog reda, prvenstveno na propovijedi puku, širokim narodnim masama, na opšteprihvaćenom najrasprostranjenijem dijalektu. Naime, na principu uprošćavanja, dok je princip prosvećivanja namijenjen višoj kulturnoj klasi – kao kod dubrovačke književnosti. Franjevački red je svojevrsan papski protestantski program propovijedi prostom puku, korišćen u katoličkom kolonizovanju vanevropskih naroda. Princip “uprošćavanja“ je sa austroslavističkom reformom preuzet kao princip srpskog jezikoslovlja. Reformom srpskog pravopisa nijesu samo zamijenjena pojedina ćirilična slova latiničnim, već je promijenjena priroda pravopisa. “Fonološka“ funkcija savremene srpske ćirilice se ne odnosi na fonologiju (fonetiku) kao nauku, nego na prosti glasovni pravopis. Savremeni srpski pravopis je sveden na funkciju registra glasova za prosto sporazumijevanje, na pravopis podređen prostom glasu, na pismo koje nije ravnopravan jezički izraz koji ima poseban smisao, simboliku i kontinuitet pisanog jezika. Austroslavističkom reformom srpska ћирилица je svedena ne samo na surogat u prozelitskom programu, kao pismo prelaza na latinični ekvivalent, već na surogat po sebi.

Skoro sto godina trajalo je protivljenje korišćenju sadašnjeg srpskog pravopisa, kao otpor prema sprovođenju jugoslovenske latinske lingvističke i religiozne misije. Poslije zvaničnog uvođenja austroslavističkog pravopisa u Knjaževini Srbiji bilo je fizičkih sukoba između branitelja pravoslavnog predanja pismenosti, «debelo-jerovaca», kako su ih nazivali proevropski reformisti, i «jerovaca», kako su pravoslavni nazivali prolatinske reformatore zbog latinskog slova `J` koje su uveli u izmijenjeni pravopis kao kulturni simbol spoja ćirilice sa latinskom pismenošću. (Unošenje latiničnog slova J u srpski surogat ćirilice imalo je praktičnu svrhu izbacivanja ćiriličnih slova koja su označavala glas J u različitim kontekstima). Pismo koje ima jedan znak grafički i semantički nesrodnog pravopisa pripada mješovitom modelu pisama. Srpska `savremena` ћирилица ima latinično `J`, a svaka ćirilična fonema i fonem ekvivalent u hrvatskoj fonetskoj latinici – prema kojoj je i formiran srpski ćirilični surogat. Karadžićev i Daničićev predlog austroslavističkoj katedri da se u jugoslovenskom jezičkom programu u hrvatsku latinicu unesu pojedina ćirilična slova radi formiranja jugoslovenskog sinkretističkog surogata latinice odbijen je sa obrazloženjem o potrebi očuvanja kulturnog kontinuiteta, identiteta i integriteta hrvatske latinice u sistemu latinske grafike i semantike.

Karadžić se kategorično zalagao za ravnopravno korišćenje latiničnog i ćiriličnog jugoslovenskog pravopisa u srpskom narodu – danas u Srba poznatu praksu „dvoazbučnosti“ , a što je bila latinska praksa pravopisnog prozelitizma primjenjivana u pravoslavnim narodima, kao u programu austroslavističke reforme srpskog pravopisa. Karadžić se potpisivao i latiničnim pismom, kao na doktinarnom dokumentu o jednom jugoslovenskom jeziku i pismu Srba, Hrvata i Slovenaca – Bečkom književnom dogovoru 1850. godine, koji su potpisali Karadžić i Daničić sa slovenačkim i hrvatskim filolozima.

Srpska folklorna forma ćirilične grafike u kreiranju surogata srpske ćirilice korišćena je radi simuliranja srpske nacionalne pismenosti, u procesu pravopisnog prevođenja pravoslavnog naroda preko ćiriličnog surogata na latinični ekvivalent pravopisa. Austroslavistički lingvisti su srpskim saradnicima prepuštali proizvoljne i folklorne frizove ćirilične grafike kao samostalno formiranje slova van sistema i smisla ćirilične grafike i pismenosti, ali koja imaju ekvivalent u hrvatskoj varijanti latinice. Germanski slavisti su se tako, preko srpskih saradnika prostih i primitivnih racionalističkih nazora, izrugivali predanju ćiriličnog pisma, i kreirali „ćirilični“ antićirilični pravopis.

Kreiranje mješovitih pravopisa kombinovanjem latinskog pravopisa sa grafemama grafike folklornih formi domorodačkih naroda praksa je kolonijalne politike latinske lingvistike. Savremena srpska ћирилица pripada kategoriji mješovitih pravopisa, a ne semantičkom i grafičkom sistemu ćiriličnih pisama. Evropska kulturna kolonijalna politika prema pravoslavnim narodima Balkana bila je radikalnija nego prema kolonijama na dalekim kontinentima, zbog blizine konkurentne pravoslavne kulture. Tako su srpska folklorna filologija i ћирилица kreirane kao kulturna kolonizacija indijanskih rezervata, sa folklornim šarama u sistemu latinske sistematizacije i sholastike.

Sadašnja srpska ћирилица je kreirana kao prelazni a ne kao konačni pravopis, to jest kao pravopis koji u jugoslovenskom jezičkom programu služi za privremenu prelaznu upotrebu, kao surogat ćiriličnog pisma radi prelaza pravoslavnih Srba na korišćenje latiničnog ekvivalenta prema kojem je formiran ćirilični surogat. Srpski surogat ćirilice je kreiran prema misionarskim modusima latinskih prostih prozelitskih pravopisa koji su korišćeni u latinskoj misiji od srednjeg vijeka. Hrvatska latinica, koja je u jugoslovenskom programu uporedo ustanovljena sa srpskom savremenom ćirilicom, kodifikovana je varijanta vjekovima korišćenih pravopisa u latinskoj misiji na Balkanu.

Zato je srpski ćirilični pravopis jednostavan za učenje jer je prost i glasovni, ima funkciju registra glasova, a ne jezičkog izraza, i to uprošćenog i redukovanog fonetskog fonda; posebno u puku popularan jer njegovo učenje ne zahtijeva intelektualni trud. Da bi takav `ćirilični` pravopis prozelitske prirode bio jedini nacionalni pravopis, mora se zakonski strogo ustanoviti kao prvi, jer postoji njegov latinični ekvivalent prema kojem je formiran radi postupnog prelaza na latinični pravopis. Danas Srbi u manjoj mjeri koriste savremenu srpsku ćirilicu i većinski su prešli na hrvatsku latinicu, koju mnogi Srbi nazivaju srpskom, što je takođe bila svrha pravopisnog prozelitizma latinske lingvističke i religiozne slavističke asimilacije.

Srpski surogat ćirilice se danas koristi u školskom programu Srbije kao kontinuitet jugoslovenske jezičke politike, kao pravopis prelaza na latinično pismo, kao prozelitski program prevođenja pravoslavnih Srba na latinični pravopis, prema jugoslovenskoj jezičkoj politici ravnopravnog učenja dva kompatibilna pravopisa, ćiriličnog i latiničnog. Zapravo, u srpskim osnovnim školama se primjenjuje prozelitski program simulacije učenja ćiriličnog pisma učenjem surogata ćirilice – svojevrsnog simulakruma ćiriličnog pisma koji ima latinični ekvivalent koji đaci uče kao ravnopravno pismo, a koje je u „javnoj“ „jugoslovenskoj“ upotrebi dominantno i politički poželjno kao «svjetski standard» pismenosti.

Latinski slavistički program u austroslavističkom kolonizovanju srpskog jezika i pisma je u potpunosti sproveden, i predstavlja primjer primijenjenog programa pravopisnog prozelitizma latinske slavistike. Tako je kreiran i kodifikovan novi književni jezik i pravopis kao novi standard srpske nacionalne kulture; nova, politička nacija pod pseudonimom srpskog jezika sa surogatom srpskog ćiriličnog pisma, kao sredstvo simulacije sinonimom srpske slovenske pravoslavne pripadnosti. Zapravo, jugoslovenski jezički program u formi srpskog filološkog folklora, sa svrhom pravopisnog prozelitizma prevođenja srpskog naroda u latinsku pismenost, ali, i misije među slovenskim pravoslavnim narodima – „srpsko“ sredstvo unijatske misije učinkovitije od unijatskog uticaja novoformiranih rimokatoličkih političkih nacija. Današnji srpski ćirilični pravopis predstavlja praksu praktičnog pravopisnog prozelitizma i, rečeno religioznim rečnikom – misionarski model unijatskog pravopisa.

Evroslavistika i srpski filološki folklor

Kada su u Knjaževini Srbiji austroslavistički jugoslovenski srpski pravopis i književni jezik uvedeni kao zvanični, posledice takve reforme nisu bile očigledne, jer je sprovođenje jezičke kulturne politike proces. Ali, poslije sto pedeset godina jugoslovenske jezičke politike: korišćenja glasovnog prostog pravopisa i književnog jezika kodifikovanog na dijalektu, preimenovanja srpskog jezika u šest „jezika“ sa programom daljeg preimenovanja srpskih dijalekata, potpunog potiskivanja srpskog ćiriličnog pisma i iz Srbije – to više nije pitanje lingvističkog, već pitanje logičkog rasuđivanja i zdravog razuma, i sposobnosti opažanja i povezivanja uzroka i posledica. U svim društvenim naukama se koristi propaganda, kao i u politici, a posebno u jezičkoj politici kao dijelu nacionalne politike. Tako se u hibridnoj jugoslovenskoj jezičkoj politici koriste filološke floskule o „savršenoj srpskoj ćirilici“ i „živom jeziku“ koji se stalno mijenja itd. Takvom propagandom se sto godina Jugoslavije prikrivao uzrok lošeg stanja srpskog jezika, pogrešan program reforme srpskog jezika i pravopisa.

„Najsavršeniji“ pravopis ne može biti potisnut, nego „savršen“ pravopis potiskuje „nesavršene pravopise“. Parola o jeziku kao „živoj stvari“ služi da govornike jezika navodi na predstavu o proizvoljnosti jezičke kulture, radi razgrađivanja jezičke kulture i jezika, a posledično društva i naroda. Kada se uđe u pogrešan voz i sve stanice su pogrešne. Jezik se ne može popravljati i izgrađivati na pogrešnoj osnovi, posebno ne principom „piši kao što govoriš“, koji se primijenjuje kao kolonijalni princip razgrađivanja jezika. Kultura jezika se izgrađuje principom „govori kao što je pisano“, koji učenjem i usavršavanjem pisanog i literarnog jezika osigurava kontinuitet, kulturu i izgrađivanje književnog jezika, a nikako razgovornog ili samo ruralnog jezika, kakva je bila karadžićevska praksa austroslavističke kolonijalne kategorizacije srpskog jezika i naroda. Naime, na lingvistiku, i kulturu uopšte, ne primjenjuju se principi politike kao što su prava demokratske proste većine i političke ravnopravnosti, jer su principi i procesi kultivisanja suprotni političkim demokratskim principima.

U tekstovima srpskih jezikoslovaca navode se posledice i drugostepeni uzroci, ali su prikriveni osnovni uzroci i pogrešni pravopisni principi koji su omogućili razgrađivanje i razgrabljivanje srpskog jezika. Naime, navode se neistine o tome ko je kodifikovao savremeni srpski jezik, a radi „pojednostavljivanja problema“, jer srpski jezikoslovci smatraju da problem ne treba otvarati pošto bi to bio veliki zahvat na otvorenom, a narod navodno ne može da shvati složene probleme. Zapravo, u pitanju su ideološke namjere i politički stavovi, slični manipulacijama vakcinama i virusima u Svjetskoj zdravstvenoj organizaciji, ali na lokalnom lingvističkom srpskom prostoru i u organizaciji jugoslovenskih lingvističkih liberala.

Jedan čovjek ne kodifikuje književni jezik ni primitivnog plemena, a pogotovu ne jednog naroda, ali u kolonijalnoj kulturnoj politici i propagandi kao kodifikator i reformator može biti potpisan jedan i „samouki filolog iz Tršića“, radi kolonizovanja jednog jezika i naroda. Srpski saradnici austroslavističkog programa, S. Mrkalj, V. Karadžić i Đ. Daničić, su srpskom narodu predstavljeni kao srpski filološki folklor radi simuliranja sprovođenja srpske jezičke politike. Austroslavistička kolonijalna kulturna politika je kreirala kultove novih jugoslovenskih prosvjetitelja pismenosti, kao antimisiju prosvete Svetih Ćirila i Metodija: Dositej Obradović kao novi Sveti Sava koji je pobjegao iz manastira i posvetio se pozitivističkom prosvetiteljstvu; Daničić i Karadžić kao novi Ćirilo i Metodije vanvjerskog vavilonskog jugoslovenskog jezičkog jedinstva. Srpski lingvisti levičari i evroslavisti do danas propagiraju karadžićevski kult pripisivanjem Karadžiću svojstva božanskog, zloupotrebljavanjem i tekstova jevanđelskih molitvi, kao u sloganima: «Vuk naš nasušni» ili «Bog je samo veći od Vuka», i sličnim. Takozvani srbisti štite Karadžićev kult u jugoslovenskom srpsko-hrvatskom plemensko-političkom prestižu kao pravo na štokavštinu, njegovim iskazima o srpskom jeziku van konteksta jugoslovenskog njegovog rada prikrivaju Karadžićevo jugoslovensko jezičko i političko srpsko-hrvatsko opredjeljenje, to jest da je zbog učešća u dvoimenovanju srpskog štokavskog dijalekta u „srpski ili hrvatski jezik“ proglašen počasnim građaninom Zagreba.  Germanskoj slavistici je bitan karadžićevski kult radi odvajanja srpskog od ruskog pravopisa i književnog jezika, a pripajanja slovenskim narodima latinske slavistike i religije. Srpskim lingvističkim liberalima karadžićevski kult je važan ideološki kao brana od povratka srpskog jezika pravoslavnom predanju pravopisa i književnog jezika.

U srpskom procesu programskog prikrivanja povjesnih podataka se, kao u histeričnom srpskom sljepilu, posebno ne pominju aktuelni programi hrvatske jezičke politike, niti programi bugarske jezičke politike prema srpskom jeziku i narodu, kao kontinuitet evroslavističke kolonijalne kulturne politike koji srpsko govorno područje i danas tretiraju kao terra misionis, a što je uslovljeno jugoslovenskim stavom jezičke politike Srbije. Jugoslovensku jezičku politiku Srbije potvrđuje praksa relativizovanja pravopisne pripadnosti srpskog jezika sprovođenjem dvoazbučnosti u školskom obrazovanju i “javnoj“ upotrebi, i relativizovanja naziva srpskog jezika istrajavanjem Instituta za srpski jezik SANU u izradi „Rečnika srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika SANU“.

Ono što su sproveli Obrenovići i Karađorđevići u Srbiji, to danas sprovode „crnogorski“ i „bošnjački“ jugoslovenski jezikoslovci kao karadžićevsku hard-kor varijantu uprošćavanja srpskog jezika. Pored prostačenja jezika, jugoslavizam je poznat kao antislavizam od austroslavističkog karadžićevskog izbacivanja iz srpskog jezika „slavizama“ i „rusizama“, to jest srpskih riječi, i ubacivanja germanizama i turcizama, preko „bošnjačkog“ spajanja slovenskih i semitskih samoglasnika i suglasnika u kakofonične konstrukcije orijentalistički obrađenog i orijentisanog srpskog dijalekta, do “crnogorske“ jugoslovenske antislavistike, kao prvog povjesnog primjera da slovenski jezik bude uvršćen u oblast slavistike pod latinskim nazivom – montenegristika.  U evroslavističkom jugoslovenskom jezičkom programu formiran je hibrid zajedničkog jugoslovenskog jezika kao filološki frankenštajn, pravopisni hermafrodit, sredstvo razgrađivanja ne samo srpskog jezika nego model globalističkog novogovora – sredstvo sveopšteg uprošćavajućeg vavilonskog miješanja jezika i naroda.

Literatura :

1. „Jugoslovenska ideologija: istina o “jugoslavizmu“, Jovan Dučić – Centralni odbor Srpske narodne odbrane u Americi, Čikago, 1942.

2. „O javnoj upotrebi jezika i pisma“ – Siniša Stefanović,Zavod za proučavanje kulturnog razvitka, Beograd.

Izvor: Ognjen Vojvodić