Knjiga o srpskim korenima muslimana u Staroj Raškoj
Kada je jedan obesni turski paša sa vojskom 1875. godine pošao da guši Bosansko-hercegovački ustanak, Alija Malagić, starinom iz Hisardžika, sprečio je paljevinu manastira Mileševa. Ispred okupljenih muslimana rekao je, pored ostalog: „Čestiti pašo, nemoj nam paliti ovu svetinjuu kojoj svako nađe hleba i mira. Garantujem da odavde (iz manastira) niko nije pucao u vojsku i tvoja sablja, moja glava…“
Tragajući za korenima porodica, ova zrnca iz života familija zapisao je Salih Selimović iz Sjenice, profesor istorije i istraživač prošlosti u tek objavljenoj knjizi užičkog „Grafičara“ – „Neka prezimena i njihovo poreklo na području Stare Raške“.
-Ovo je dopunjeno izdanje ranije objavljene knjige „Prezimena“. Uz nove podatke navodim 900 prezimena sa oko 3.500 imena, posvećujući više pažnje Sjeničko-pešterskoj visoravni. Istraživanje je trajalo desetak godina, počev od arhiva i muzeja, zatim u literaturi i periodici, do obilaska Peštera, Bihora, Limske doline, a i okolnih gradova – ističe autor.
-Često se govori i piše o postojanju srpskih i muslimanskih prezimena. A, u stvari, postoje samo slovenska sa izvesnim varijantama, grčka, latinska, romanska, germanska, hebrejska, arapska, turska, persijska prezimena koja su nastala iz imena u tim jezicima. Sva ona, bez obzira na to iz čijeg su jezika, u prevodu imaju slično ili isto značenje – podseća istraživač Selimović, otkrivajući česte promene staništa naroda, te pravce seoba…
Ovuda su još u rimsko doba vodili važni trgovački i vojni putevi, kao i za vreme turske vladavine, a krajem 19. veka prostor nekadašnje nemanjićke države postao je koridor između Srbije i Crne Gore, oko koga su se otimale Turska i Austro-Ugarska. Selimović podseća da je stanovništvo, bez obzira na versku pripadnost, zbog ukrštanja interesa velikih sila i zbog čestih ratova i buna, bilo u stalnoj neizvesnosti, imovinskoj, pa i životnoj nesigurnosti.
Srpsko stanovništvo je u Velikoj seobi, posle Bečkog rata 1683-1699. prešlo Savu i Dunav. Na skoro pustu Pešter i u Polimlje doseljavaju se Klimenti, a kasnije i druga malisorska katolička plemena. Autor u knjizi navodi da se nešto kasnije doseljavaju srpski pravoslavni i delimično islamizirani Vasojevići, Kuči, Bjelopavlovići, Piperi, Rovčani, Moračani, kao i mnogi drugi iz Hercegovine. Pravoslavne porodice iz brđanskih plemena naseliće Polimlje, Bihor, Kolašin, Sjeničko-peštersku visoravan, Zlatibor, Moravicu, Goliju…
