Stan’ putniče i pročitaj ovaj spomen!
Boračko groblje kraj crkve u Velikoj Moštanici podignuto je uglavnom nad praznim grobovima, u čast ratnicima-seljacima čije su kosti rasute daleko od rodnog kraja.
Boračko groblje kraj crkve u velikoj Moštanici jedan je od najpotresnijih spomenika u Srbiji. Podignuto je uglavnom nad praznim grobovima, u čast ratnicima-seljacima čije su kosti rasute daleko od rodnog kraja. Kiše i snegovi su već načeli reči posvete “Stani brate i pročitaj…
„…urezane u meki kamen belega nad šest grobova junaka “Posavskog batalijona narodne vojske” izginulim u srpsko-turskim ratovima 1876-1878. godine.
Sto godina od početka Velikog rata neke pažljive ruke i dalje brižno održavaju spomenike 121 ratnika iz Velike Moštanice koji su stradali u tuđini. Sva srpska tragedija 20. veka sažeta je u jednostavnim posvetama i porukama spomenika. Na ponekom od njih su fotografijama vedrih mladih ljudi punih snage, napravljene pre nego što su zbrisani ognjem i čelikom.
–Nadgrobni spomenici u porti moštaničke crkve predstavljaju jedinstvenu pojavu i brojnošću, a još više osobenošću sadržaja – zapisala je Milanka Milović, stručnjak u oblasti zaštite kulturnih dobara.
–Za razliku od drugih porti gde su najpre sahranjivana sveštena lica i viđeniji ljudi, u moštaničkoj porti nema spomenika ni jereju, ni ktitoru, ni kmetu seoskom. Svi spomenici su počasnog karaktera, posvećeni uspomeni na seljake ratnike iz svih ratova za oslobođenje, od kraja prošlog do sredine našeg veka. To je ratničko groblje.
Crkva je podignuta 1858. godine (osvećena 1859) na mestu starije crkve. Koncipirana je kao jednobrodna građevina sa velikom polukružnom apsidom (širine iste kao naos), dve bočne polukružne pevnice i zvonikom iznad priprate na zapadnoj strani. Sagrađena sredinom XIX veka u duhu tradicije srpske sakralne arhitekture, predstavlja značajan spomenik razvoja graditeljstva svog vremena i sredine u kojoj je nastala. Ktitor ove crkve, između ostalih priloženika, bio je i poznati srpski zadužbinar i dobrotvor, Ilija Milosavljević Kolarac (1800-1878).
U crkvi se čuvaju retka dela slikarstva, zlatarstva, kao i knjiško-arhivski predmeti nastali u prvoj polovini i sredinom XIX veka. Među njima su dela poznatih srpskih slikara, Georgija Bakalovića, Dimitrija Posnikovića, Nikole Markovića, Ilije Petrovića i Simeona Tanasijevića, kao i ikone srpskih zografa iz prve polovine XIX veka, čija su ostvarenja od značaja za proučavanje razvoja umetnosti Srbije. Nadgrobni spomenici u porti crkve (ukupno 128) poznati su u selu pod nazivom Boračko groblje.
Posvećeni su žiteljima naselja i okoline, poginulim ili umrlim u ratovima 1876-1878, 1883-1885, Balkanskim, Prvom i Drugom svetskom ratu. U nizu nekropola u seoskim portama na području Beograd, Boračko groblje predstavlja jedinstvenu spomeničku celinu memorijalnog karaktera i istovremeno svedočanstvo o žrtvama ovoga kraja u minulim ratovima.
