Čitanka za srpske škole u vreme Turaka
Prosto je neverovatno kakve male dragulje možete kupiti po beogradskim antikvarnicama. Naleteh tako jednom prilikom na čitanku srpskog jezika za 4. razred koji se koristio u Srbiji 1899. godine i kasnije. Maleni udžbenik na 95 strana izdat je po odobrenju Ministarstva prosvete u Carigradu gde je i štampan.
Koštao je 10 evra i ja sam morao da ga imam. Evo par stranica sa kratkim pričama. Na zadnjoj strani se može videti koje sve udžbenike ste mogli tada da kupite knjižarnici L. Krstića koja je bila u Carigradu.
Još je interesantnije gde su se nalazile knjižnice gospodina Krstića – Bitolj, Ohrid, Prilep, Skoplje, Priština…. ali i Korča u Albaniji, Solun u Grčkoj, Kostur (Kastorija) u Grčkoj… Lepo da se čovek zamisli nad rečima istoričara Radovana Damjanovića koji često pominje kako je sever grčke uključujući Solun i Halkidiki bio većinski naseljen našim stanovništvom i kako je nakon propasti Otomanskog carstva i Balkanskih ratova ovo stanovništvo lagano helenizovano. Na ovo je najviše uticalo naseljavanje Grka koji su izbačeni iz današnje Turske.
Slično je bilo sa poturicama koje je Karađorđe proterao iz Srbije. Naseliše se po Kosovu i Makedoniji gde je turska vlast još postojala. Kasnije od njih nastadoše Albanci…
Glavni utisak koji dobijam od razgledanja ove knjižice je da su ovde pre samo nešto više od 100 godina Turci izdavali naše udžbenike. Mislite o tome… čini mi se da ne cenimo dovoljno to što imamo svoju državu.
