Dokaz o srpskoj svetinji iz Pljevalja 1913.
Piše: Nikola Milovančev
Određene političke strukture u Crnoj Gori željele su 2019. da otuđe imovinu Srpske pravoslavne crkve u Republici Crnoj Gori. Pri tome su im asistirali i pojedini kvaziistoričari, osporavajući činjenicu da već osam vijekova na tom područje djeluje Srpska pravoslavna crkva. Pozivali su se na tobožnju nasilnu promjenu 1918. godine itd. Sa njima raspravljati se nema smisla – znaju i sami, o čemu se radi.
Zbog onih pak ljudi, koji ne znaju, a žele da saznaju istinu, treba iznositi dokaze. Da vidimo na primjer, čiji je 1913. bio manastir Svete Trojice u Pljevljima, kada je to područje pripadalo Kraljevini Crnoj Gori. Donosimo faksimil dokumenta o imenovanju o. Serafima Džarića za privremenog starešinu manastira Svete Trojice (ovaj poznati duhovnik i nacionalni radnik ubijen je od komunista kao iguman tog manastira, 1. decembra 1941). To imenovnje je 4. (17) maja 1913. potpisao mitropolitski namesnik u Pljevljima, sveštenik Dimitrije Šiljak.
Službeni prepis dokumenta iz 1923. god, Izvor dokumenta: Arhiv Jugoslavije
Da bude svima sasvim jasno, čiji je 1913. godine bio manastir Svete Trojice u Pljevljima, u nezavisnoj Kraljevini Crnoj Gori.
Neki srpski istoričari upuštali su se zadnjih 20 – 30 godina u marginalnu, nebitnu raspravu da li je pravoslavna crkva u Crnoj Gori do Prvog svjetskog rata bila autokefalna ili ne.
To je nevažno pitanje, jer se 1918-1920. vršilo ponovno ujedinjavanje svih dijelova SRPSKE CRKVE (dijelova nekadašnje Pećke patrijaršije), bili oni autokefalni ili ne. Uostalom, do tada je sjedište srpskih patrijaraha bilo u Austro-ugarskoj, u (Sremskim) Karlovcima, u tamošnjoj AUTOKEFALNOJ Mitopoliji karlovačkoj, a ne u Kraljevini Srbiji, čija crkva je takođe bila AUTOKEFALNA. Kratko i jasno: čitav srpski narod je 1918. želio da mu se crkva ujedini, da se satre podjela koju su neprijatelji srpski uzrokovali.
Ne treba pri tome da nas zbunjuje to što u službenoj upotrebi do 1918. nije bio naziv Srpska pravoslavna crkva – znali su svi dobro o čemu se radi. Za primjer donosim i dokument iz 1889, iz arhiva Srpske pravoslavne crkvene opštine u Varaždinu, u sjeverozapadnoj Hrvatskoj.
Iako zvanični naziv u Austro-ugarskoj nije bio Srp(b)sko-pravoslavna crkva, 26. travnja (aprila) 1889. se kraljevski županijski tajnik u Varaždinu Stjepan plemeniti Belošević (kasniji podžupan a 1910-1917. i župan u Varaždinu) obraća „Slavnom predsjedništvu srbsko-pravoslavne crkvene obštine Varaždin“.
Znao je austro-ugarski državni organ čija je to crkva, a i u crkvi je bilo poštovano crkveno uređenje, organi crkvenih opština su bili birani, djelovali su i štitili interese crkvenih obšestava od nesavjesnih pojedinaca, uzurpatora unutar crkvene zajednice.
