Duhovna ambasada srpskog naroda u dijaspori

Piše: Protoprezviter dr Aleksandar Novaković

Pravoslavni bogoslovski fakultet Sv. Save u Libertivilu skoro četiri decenije svetli i prosvetljuje naš narod

Kroz istoriju čovečanstva velike i uticajne države osnivale su svoje ambasade u drugim državama kako bi imali mogućnost da predstavljaju svoj naroda, da štite svoje interese i da razvijaju prijateljstva i saradnju sa određenim državama i narodima. Vrlo brzo ambasade su postale važni predstavnici naroda i zaštitnici nacionalnih interesa država i njihovo prisustvo je bilo izraz zrelosti jedne države i nacije. U istorijskom kontekstu jedne čovečanske civilizacije, jedan mali srpski narod, po promislu i volji Božijoj, unapredio je ovaj koncept i izgradio duhovnu ambasadu, Pravoslavni bogoslovski fakultet Sv. Save u Libertivilu, koji svetli i prosvetljuje narod Božiji skoro četiri decenije.

Jenom rečju, srpski narod je stradalni narod koji je krst svog stradanja nosio u duhu jevanđelskog svedočenja i gde kod su se našle zajednice srpskog naroda van svojih granica trudili su se prvo da sagrade Crkve kako bi sačuvali svoju veru i jevanđelskim svedočenjem pronašli i ostvarili put Sveto Save a to je put koji vodi u život večni. Nalazeći svoje mesto u državi SAD i osnivanjem svojih velelepnih hramova, mudri duhovni i molitveni predstavnici srpskog naroda,  osnovali su jednu važnu duhovnu ambasadu u manastiru Sv. Save u Libertivilu, mestu koje je sv. Mardarije moleći se Vaskrslom Hristu, sv. Savi i svim svetiteljima Crkve Božije, zalijevao molitvenim suzama. Ova jedina duhovna visokoškolska ustanova naše Srpske Pravoslavne Crkve i našeg naroda bila je i ostalo svetionik koji osvetljava i nesebično pomaže misiju naše Svete Crkve  kako u celoj našoj Dijaspori tako i u otadžbini.

U godini 2025-oj, kada Srpska Pravoslavna Crkva proslavlja 100 godina od osnivanja manastira Sv. Save u Libertivilu,  pokušavamo da sagledamo ulogu Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta Sv. Save, naše jedine duhovne ambasade u životu i misiji naše Srpske Pravoslavne Crkve van otadžbine. Ova važnost njegovog postojanja, iz godine u godinu, obogaćuje realnost misije i svedočenja naše Crkve i usmerava nas da nastavimo ići putem Svetog Save koji nas vodi u Život. Upravo ovaj put u Život nije lagodan i širok već je oduvek bio uzak i popločan iskušenjima koja su čoveka privodila u zagrljaj Hristov.

Sasvim je vidljivo kroz vreme i prostor da se Crkva suočavala sa raznim iskušenjima i problemima ali ono što raduje svakog bogotražitelja jeste činjenica da je Crkva zrelo i odlučno nadilazila i rešavala probleme sa kojima se suočavala. Opit crkvenog života nam jasno svedoči da se nikada ne trebamo bojati iskušenja i problema već se trebamo suočiti sa njima. Proslava 100 godina od osnivanja manastira Sv. Save ne može se  zamisliti a da se u kontekstu ove radosti ne naglasi važnost i značaj u očuvanju duhovne svesti pravoslavnog čoveka i našeg krsnovaskrsnog naroda koju je imala i ima  ova visokoškolska obrazovana ustanove Srpske Pravoslavne Crkve.

Od samog osnivanja 1986. godine, Pravoslavni bogoslovski fakultet Svetog Save u Libertivilu, formirao se i razvijao u teškim uslovima koji je u isto vreme predstavljao sliku našeg naroda u Dijaspori. Nema nijednog velikog dela bez stradanja i krsta i to se može istorijski sagledati u žrtvi koju su podneli i danas podnose svi oni koji su verovali u jednu ovakvu značajnu visokoškolsku instituciju Srpske Pravoslavne Crkve. Analizirajući mudrost Arhijereja Srpske Pravoslavne Crkve u procesu osnivanja ove visokoškolske ustanove primetićemo tri važne komponente; Viziju, Pastirsko-misionarsko delanje u vinogradu Gospodnjem i Obrazovanje.

Vizija i delo blagočestivih Arhijereja Srpske Pravoslavne Crkve bila je jasno izražena u opredeljenju da se oformi obrazovan sveštenički kadar na području Severne, Srednje i Južne Amerike kako bi se nove generacije služitelja izborile sa problema u misiji i prosvećenju pravoslavnog naroda.  Za jedno takvo delo potrebno je bilo osnovati Pravoslavni bogoslovski fakultet, što nije bio mali poduhvat. Čvrst temelj na kome se gradi i raste Pravoslavni bogoslovski fakultet je Bogočovek Hristos koji čini da svi naši trudovi i napori u misiji Crkve dobiju svoju potvrdu. Zato i kada govorima o viziji o osnivanju ove višeškolske  obrazovane institucije odzvanjaju reči Sv. Apostola Pavle: „Ja posadih, Apolos zali, ali Bog učini da uzraste. Tako niti je što onaj koji sadi, ni onaj koji zaliva, nego Bog koji čini da raste (1. Kor. 3, 6-7).

Ovakvo shvatanje vizije i našeg služenja u očuvanju Predanja Crkve rađa odlučnost i žrtvu mnogih pregalaca koji su svojim trudom i ljubavlju doprineli u razvoju i napretku Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta. Ovakva ljubav i želja da se svojim trudom ugradimo u pastirsko-misionarsko delo u vinogradu Gospodnjem   doprineli su da se u periodu od 39 godina postojanja Fakulteta obrazuje sveštenički kadar koji je unapredio misionarsku i obrazovanu delatnost naše Crkve na području cele Srpske Pravoslavne Crkve .

Pastirsko-misionarsko delanje u vinogradu Gospodnjem predstavlja karakter i opredeljenje mladih bogoslova da se po završenim studijama pravoslavnog bogoslovlja prihvate  ozbiljnih misionarskih izazova u služenju Svetoj Crkvi i narodu Božjem. Snagom ljubavi za svedočenje jevanđelja Hristovog i duhovnom energijom zadobijenom svakodnevnim bogosluženjima u manastirima Sv. Save i Nove Gračanice rukopoloženi studenti Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta Sv. Save stvarali su i unapređivali duhovni i crkveni život pravoslavnog naroda širom vaseljene. Jedan od ključnih momenata u ostvarenju i čuvanju crkvenog jedinstva naše Svete Crkve u SAD i Kanadi, i šire, nose i svedoče rukopoloženi studenti Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta Sv. Save, koji su u potpunosti prihvatili poziv da budu vesnici puta koji vodi u Život.

Pastirsko-misionarska priprema u životu i delu Pravoslavno bogoslovskog fakulteta Sv. Save počiva na Spasiteljevim rečima upućenim Apostolima a i svim Njegovim sledbenicima: „Idite, dakle, i naučite sve narode krstići ih u ime Oca i Sina i Svetoga Duha. Učeći ih da drže sve što sam vam zapovedio; i, evo, ja sam sa vama u sve dane do svršetka veka. Amin“ (Mt. 28, 19-20).

Treći važan momenat zbog čega su mudri Arhijereji SPC i osnovali 1986. godine Pravoslavni bogoslovski fakultet Sv. Save u Libertvilu je obrazovanje.  Bogoslovsko obrazovanje koje se neguje, čuva i predaje studentima duboko je ukorenjeno i povezano sa izgrađivanjem obraza Božijeg u čoveku jer znamo i verujemo da je čovek stvoren po obrazu i podobiju Božijem. Možemo slobodno reći da se proces obrazovanje na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu Sv. Save zasniva na istrajnom očuvanju Svetog Predanja i davanja mogućnosti mladim ljudima da uđu u proces izučavanja pravoslavnog bogoslovlja koje se ne završava već traje celog našeg života. Zato i kažemo da bogoslovsko obrazovanje nije vremenski ograničeno i završeno našim ispunjavanjem određenih školskih programa već je isključivo  žrtva i naš trud koji Duhom Svetim donosi uspehe i plodove svedočenja u Crkvi Božijoj. Naravno, u istorijskom periodu od 39 godina postojanja, Pravoslavni bogoslovski fakultet je iznedrio preko 100 sveštenoslužitelja kao i više prosvetnih radnika i ikonopisaca u našoj Srpskoj Pravoslavnoj Crkvi.

Ovaj proces još traje i trajaće. Zato je važno obrazovati mlade ljude na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu Svetog Save koji će postepeno ljubavlju prema bogoslovlju uzrastati u mudrosti po Bogu i biti sposobni da se suoče sa raznim problemima koji ih očekuju na polju misije naše Svete Crkve. Jedan od ciljeva bogoslovskog obrazovanja zasniva se na ostvarivanju potrebnog znanja koje svoj smisao i ispunjenje ostvaruje u mudrosti. Danas se iskreno borimo da obrazovanje i znanje ne svedemo na samo puku informaciju kojim je preokupiran savremeni čovek, već da svi zajedno učeći se od Bogočoveka Hrista budemo blagovesnici i vesnici mudrosti Božje.

Kroz jedan važan istorijski proces bogaćenja mudrosti Božijom rukopoloženi studenti Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta Sv. Save bogatili su i svakodnevno bogate i naš narod verom u Bogočoveka Hrista i verom u spasenje čoveka. Plodovi bogoslovskog obrazovanja ostvaruju se u žrtvi i hrabrosti koju  pokazuju i svedoče studenti nastavnici Fakulteta u misiji  i služenju Crkvi Božijoj i svom rodu. Iako, ponekad, ostavljen i zaboravljen od većine, Pravoslavni bogoslovski fakultet Sv. Save vrši svoju misiju i nudi obrazovanje i pripremu mladih ljudima za delo ljubavi služenja Svete Crkve i pravoslavnog naroda Božijeg.

Sagledavajući sve što smo do sada izneli postavljamo pitanje nama i našem blagočestivom narodu: Koja je prednost Bogoslovskog fakulteta Svetog Save za život i misiju Srpske Pravoslavne Crkve  u Severnoj i Južnoj Americi?

Prvenstveno, možemo reći da je važno nastaviti proces duhovnog uzrastanja i akademskog razvoja studenata na Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta Sv. Save a u cilju ispunjenja zaveštanje vizionara SPC o potrebi izučavanja pravoslavnog bogoslovlja i prosvećenja našeg srpskog kao i drugih pravoslavnih naroda. Studenti Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta  imaju mogućnost da se detaljno i sistematski upoznaju sa biblijskim, liturgijskim i svetotajinskim bogoslovljem, izučavanju svetih otaca, misijom, pastirskom delatnošću, oratorstvom, crkveno-kanonskim poretkom, istorijom  hrišćanske Crkve kao i istoriji Srpske Pravoslavne Crkve i drugim potrebnim bogoslovskim granama.

Posebno, treba naglasiti važnost pripreme studenata Pravoslavnog fakulteta koji  dolaze iz raznih Eparhija Srpske Pravoslavne Crkve  i stiču potrebno obrazovanje koje će kasnije iskoristiti u misiji naše Crkve. Velika vaspitna prednost studenata Pravoslavno bogoslovskog fakulteta Sv. Save je u suočavanju sa iskustvima sredine u kojoj se Fakultet nalazi, upoznavanju tehnoloških razvoja, učenju engleskog i drugih jezika kao i raznim mogućnostima za dalje bogoslovsko obrazovanje. U vremenskom periodu od četiri godine na Pravoslavno bogoslovskom fakultetu Svetog Save, pored redovnih bogoslovskih studija studenti se upoznaju sa životom, misijom i iskušenjima naše SPC kao i drugih Pomesnih Pravoslavnih Crkava.

Ovo iskustveno obrazovanje dopunjuje bogoslovsko i pomaže studentima da se što bolje pripreme za misiju u prosvećenju i privođenju naroda ka spasenju i putu koji vodi u život večni. Zadatak i cilj ove visokoškolske ustanove nije samo da ograniči diplomirane studente na misiju  u jednom delu Srpske Pravoslavne Crkve  već da pripremi studente koji će svoje vrline, talente, i stručnost upotrebiti na radost Crkve a akademski nadarene studente ohrabriti na dalju akademsku izgradnju. Ovaj pripremni obrazovani proces učenja i sazrevanja pomogao je mnogim studentima Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta Sv. Save da sebe odrede tj. da se opredele za neku od službi u Crkvi Božijoj. Sagledavajući značaj i delo koje ima Pravoslavni bogoslovski fakultet Sv. Save u životu naše Svete Crkve možemo poslati reči ohrabrenja i blagodarnosti studentima, nastavnicima i narodu Božijem rečima jevanđelja Božijeg: „Vi ste svetlost svetu; ne može se grad sakriti kad na gori stoji“(Mt. 5,14).

*Autor je dekan, Pravoslavnog bogoslovskog Fakulteta ”Sveti Sava” u Libertvilu