Krajiško poselo u Čikagu u znaku Nikole Tesle
Tradicionalna zabava Krajišnika posvećena je jubileju srpskog genija „začinjena“ igrama, pesmama i običajima iz zavičaja
Piše: Svetozar Dančuo
U godini kada obilježavamo 170 godina od rođenja Nikole Tesle u Čikagu su Krajiški Srbi okupljeni oko udruženja Prelo svoju centralnu godišnju manifestaciju posvetili slavnom naučniku sa kojim dijele zajedničko porijeklo.
U subotu 21. februara 2026. godine u sali Manastira Nova Gračanica mogla se pogledati izložba autora Vladimira Perića „Čovek iz budućnosti“ urađena u saradnji sa Muzejom Nikole Tesle iz Beograda. Bio je postavljen i model Teslinog visokofrekventnog transformatora i izloženo više knjiga na srpskom i engleskom jeziku, crteža, modela i drugih predmeti koji svijedoče o njegovom radu i životu u Americi.
U programu koji je pripremio Igor Obradović glumci Srpskog dramskog pozorišta iz Čikaga Milovan Glogovac, Milenko Šišarica i Milan Čučković odigrali su susret Tesle i pjesnika Jove Jovanovića Zmaja koji se desio u Beogradu 1892. godine. Pevačka grupa Oko sokolovo je izvela omiljenu Teslinu pjesmu Tamo daleko.
Deca su se, prilagođeno njihovom uzrastu, sa delima slavnog naučnika upoznala sastavljajući modele nekih od njegovih patenata.
O jednom od najvećih umova u ustoriji čovječanstva, Nikoli Tesli govorila je predsjednica Tesline naučne fondacije u Čikagu dr Milena Tatić Bajić.
– On nije bio samo pronalazač. On je promenio način na koji čovečanstvo razmišlja. Njegove ideje nisu samo osvetlile gradove — one su osvetlile budućnost. Još kao dete pokazivao je izuzetno pamćenje i sposobnost da u mislima vidi složene mehanizme. Ali ono što ga je izdvajalo bila je njegova sposobnost da vidi ono što drugi nisu mogli. Teslin um nije poznavao granice — niti se zaustavljao na jednom otkriću.
Pobeda Tesline naizmenične struje omogućila je da se energija prenosi kilometrima daleko. Tesla je postavio temelje moderne radio-tehnologije i bežične komunikacije. Tesla je imao više od 300 patenata širom sveta. Ali ono što ga je činilo posebnim nije bio samo broj izuma — već način na koji je razmišljao. Jer prava revolucija nije bila u mašinama. Bila je u njegovom umu. Tesla nije pravio prototipove kao drugi naučnici. On bi ceo izum prvo konstruisao u svom umu — do najsitnijih detalja. Bio je ispred svog vremena.
Ali koliko god bio ispred vremena, nikada nije bio iznad svojih korena. Upravo u tome leži njegova veličina. Iako je postao američki državljanin, Tesla nikada nije zaboravio svoje poreklo. Prilikom posete Beogradu 1892. godine rekao je: „Ja sam ostao Srbin i preko okeana… Čuvajte svoje poreklo i podižite slavu svoga naroda znanjem i radom.“ Ove reči pokazuju koliko je bio svestan svojih korena. Bio je građanin sveta. Ali je ostao Srbin rekla je dr Milena Tatić Bajić i poručila: – Nikola Tesla nam pokazuje da poreklo nije ograničenje — već temelj. Da iz malog mesta može poteći ideja koja menja čovečanstvo. Neka nas njegov primer inspiriše: Mislimo hrabro. Čuvajmo svoje korene. I znanjem doprinesimo svetu.
Predsjedniku Udruženja krajiških Srba prelo Dušku Čičkoviću ona je uručila zahvalnicu i medalju Tesline naučne fondacije iz Filadelfije za vaše istrajne napore u podsticanju drugih da budu Teslini ljudi.
Krajiško prelo u Čikagu tradicionalno privuče veliki broj Srba krajišnika i njihovih prijatelja ne samo iz Čikaga i Ilionisa već i iz susjednih saveznih država Indijane i Viskansina.
Na potrebu da se kroz zajedništvo čuvaju srpski identitet, tradicija i običaji podsetili su govornici vikarni episkop Eparhije srednjozapadno-američke i novogračaničke vladika kostajnički Serafim i generalni konzul Republike Srbije u Čikagu dr Marko Nikolić.
Predsednik ove srpske organizacije u Čikagu Duško Čučković je predstavio novi koncept rada u okviru kojeg je i nedavno osnovani Fond za stipendiranje studenata master i doktorskih studija koji izaberu temu stradanja Srba u Krajinama i Hrvatskoj u ratovima 1990-1996. godine ili temu kultura Srba Krajišnika.
A da običji i identitet još nisu zaboravljeni pokazali su učesnici u programu – dečji hor Sveti Sava iz Milvokija, etno ansambl Zlatni vez iz Lajonsa, folklorna grupa Olenac i folklorni ansambl Oko sokolovo. Oni su izveli pjesme i igre srpskih zemalja od Dalmacije i Banije do Kosova i Banata.
Pjevači Rajko Lalić, Biljna Kalem uz pratnju Vuka Jona potrudili su se da i zabava bude zavičajno-krajiška.
****
