Niko i Ivo za našeg kralja Petra

Evo kako su ujedinjenje sa Kraljevinom Srbijom sanjali Srbin rimokatolik Ivo Andrić i Niko Bartulović, Hrvat, koga su komunisti streljali kao pripadnika četničkog pokreta

Ujedinjenje sa demokratskom i ekonomski veoma prosperitetnom Kraljevinom Srbijom početkom 20. veka sa velikim žarom su sanjali svi Srbi izvan Kraljevine Srbije—u Austrougarskoj monarhiji i Osmanskom carstvu—zajedno sa gotovo celokupnom intelektualnom elitom druga dva jugoslovenska naroda—Slovenaca i Hrvata. Bez obzira na etnički inženjering komunističkog diktatora Josipa Broza Tita iz Jajca, i dalje postoje samo tri jugoslovenska naroda—Srbi, Hrvati i Slovenci, dok su novonastali narodi više politički nego etnički fenomeni.

Pogledajte kako su ovo ujedinjenje sa našom kraljevinom sanjala dvojica velikih prijatelja i jedni od naših najznačajnijih pisaca svih vremena. Obojica su zbog svojih pesama, nacionalnih ideala i političkog opredeljenja bili hapšeni i robijali tokom gotovo celog trajanja Prvog svetskog rata kao opasni intelektualci koji sanjaju oslobođenje i ujedinjenje sa Kraljevinom Srbijom.

Jedan se nacionalno opredelio kao Hrvat, Dalmatinac i vatreni Jugosloven, a 1945. su ga streljali partizani bez suđenja kao istaknutog četnika generala Dragoljuba Mihailovića i njegovog poverenika za Dalmaciju, koji je sve vreme Drugog svetskog rata bio u vezi sa kraljem Petrom II Karađorđevićem i jugoslovenskom vladom u Kairu i Londonu. A drugi se izjašnjavao kao Srbin rimokatolik, a bio je i istaknuti kraljevski diplomata i poslednji opunomoćeni ministar i izvanredni poslanik Kraljevine Jugoslavije u Berlinu.

Jedan od njih, Hvaranin i Splićanin, zvao se Niko Bartulović, za koga kao četnika gotovo da niko, ko je prošao kroz indoktrinaciju titoističkog školstva, nikada nije ni čuo, iako je napisao neke od naših najvažnijih romana i drama. A zašto bi se i učilo u titoističkoj Jugoslaviji o nekome ko je bio Hrvat, četnik i vatreni jugoslovenski nacionalista iz najjugolovenskije zemlje naše ujedinjene kraljevine – Dalmacije? Da li je bilo kome u komunističkoj Jugoslaviji, kojom su upravljali nacionalni Hrvati, odgovaralo učenje o čoveku koji je osnovao ”Narodno kazalište Dalmacije” 1922. godine, čiji je bio dugogodišnji umetnički direktor, a koje su hrvatski komunisti 1945. preimenovali u ”Hrvatsko narodno kazalište” u Splitu?

To je bio čovek koji je jedan od osnivača čuvene ”Organizacije jugoslovenskih nacionalista” (ORJUNA) iz Dalmacije, a čiji članovi su osim Nika Bartulovića bili: Tin Ujević, četnički vojvoda Dobroslav Jevđević, Mirko Korolija, Aleksa Šantić, Đuro Vilović, Ćiro Čičin-Šain, i dr. Niko Bartulović je bio i jedan od osnivača čuvene organizacije ”Jadranske straže” čiji je pokrovitelj bio kraljević Petar, a za čije potrebe je kupljen i naš najpoznatiji školski brod ”Jadran”. I ”ORJUNA” i ”Jadranska straža” su tesno sarađivali sa predratnim četničkim udruženjima (posebno snažnim širom Dalmacije), kao i sa krovnom i najvažnijom srpskom organizacijom između dva rata ”Srpskom narodnom odbranom” na čijem čelu se dok je bio u penziji nalazio vojvoda slavne srpske vojske Stepa Stepanović.

Zašto bi se u titoističkom školskom sistemu učilo o Niku Bartuloviću kao jednom od naših najvećih pisaca koji svoje najznačanije delo, dramu ”Bijedna Mara”, posvećuje kraljici Mariji Karađorđević i koji na Svetosavskom kongresu Nacionalnog komiteta Ravnogorskog pokreta u selu Ba kod Ljiga podno Ravne Gore u januaru 1944. godine zajedno sa Đurom Vilovićem i Vladimirom Predavecom (istaknutim članom i sinom osnivača i potpredsednika Hrvatske seljačke stranke) predstavlja hrvatski narod na najvažnijem i najvećem političkom skupu u okupiranoj Kraljevini Jugoslaviji?

Nikov najbolji prijatelj, Srbin rimokatolik iz Bosne i kraljevski diplomata Ivo Andrić izbegava komunističko streljanje i zlu sudbinu Nika Bartulovića koja je bila namenjena većini istaknutih članova elite buržoaskog društva naše kraljevine iz dva razloga. Prvi je njegovo zaista ogromno književno ime i ugled jednog od najistaknutijih akademika Srpske kraljevske akademije nauka (kasnije menja ime u SANU), a drugi je želja da ostane u Beogradu uz kompromis da javno nikada ne kritikuje novu vlast komunističke Jugoslavije.

A evo kako su Niko i Ivo još pre Velikog rata sanjali o slobodi, koju će doneti slavna srpska kraljevska vojska, i o dolasku kralja Petra Karađorđevića.

Niko Bartulović

”A mi ovamo sa plavog Jadrana,

gde goli krš cvate, umjesto ruža,

Slavjanstvo hoćemo, sve od Japana

do poslednje hridi kod Palagruža!

Hoćemo slogu, snagu i ponos,—

mi djeca sunca, mora i vjetra,—

i čekamo vjerno,—jer doći mora!—

NAŠEGA KRALJA, NAŠEGA PETRA”!

Ivo Andrić

Prva proljetna pjesma

”Jutros oblaci nebom idu, a ja slutim radosti: kad procvatu brda strašnim sjajem njihova oružja, kad posiju plamene cvjetove po poljima, kad se začuje prva truba, kad se pojave prvi konjanici, umorni, prašni: i poprskani pjenom kao u nekoj staroj pjesmi; o radosti!

KAD ĆE DOĆI KRALJEVE VOJSKE?

Žene tkaju u tišini za njih darove, njih spominju dobri ljudi u molitvama, o njima pjevaju djevojke za prozorima i za njih raste cvijeće u malim vrtovima. Čeka spremnih stotinu nježnosti.

KAD ĆE DOĆI KRALJEVE VOJSKE?

Oblaci nebom plove kao vojska; ja slutim dane velikih djela.

Jutros sam vidio napupalu granu.

KAD LI ĆE DOĆI KRALJEVE VOJSKE”?

Zbog ovakvih pesama i stavova, dvojica najboljih prijatelja Niko i Ivo bivaju zajedno uhapšeni u Splitu u avgustu 1914. godine i poslati na tešku robiju prvo u zatvoru u Splitu, a potom u logor u Maribor, odakle bivaju oslobođeni tek krajem 1917. u okviru opšte amnestije političkih zatvorenika poslednjeg austrougarskog cara Karla I Habsburga.

Kad god odete u ono što se danas naziva ”hrvatsko primorje”, a što je dekretom Komunističke partije Jugoslavije kao srpsko primorje oduzeto Srbima, setite se ovih stihova Nika Bartulovića:

Mi djeca sunca, mora i vjetra,

čekamo vjerno, jer doći mora,

NAŠEGA KRALJA, NAŠEGA PETRA!

Živeo kralj Petar III Karađorđević!