Novo čudo neviđeno u Crnoj Gori

Znameniti režiser Živko Nikolić ne bi mogao da režira hapšenje i sprovođenje dr Vesne Bratić, kao što je to režiralo crnogorsko državno tužilaštvo

Piše: Predrag Savić, književnik i advokat

„Hapšenje“, odnosno policijsko zadržavanje dr Vesne Bratić, prerasta u pravosudno čudo neviđeno, kakvo ne bi mogao da izrežira ni nenadmašni filmski stvaralac Živko Nikolić.

Prema Rješenju Specijalnog državnog tužilaštva Crne Gore Kt-S br. 268/22 od 16. februara 2026. godine, koje su donijeli državni tužioci Jovan Vukotić i Miloš Pipović, bivša ministarka prosvjete, nauke, kulture i sporta i univerzitetska profesorka Vesna Bratić lišena je slobode 16. februara 2026. godine u 11.21 čas, po krivičnoj prijavi Uprave policije Ku br. 144/26 od 16.2.2026. godine, zbog sumnje da je izvršila produženo krivično djelo zloupotrebe službenog položaja iz člana 416 stav 1 u vezi člana 49 Krivičnog zakonika Crne Gore.

Zadržavanje je određeno po članu 448 stav 1 tačka 1 i 3 Zakonika o krivičnom postupku, u trajanju do 72 časa od momenta lišavanja slobode. Protiv rješenja može se izjaviti žalba sudu za istragu Višeg suda u Podgorici u roku od osam časova, ali žalba ne zadržava izvršenje.

Slučaj bez presedana

U obrazloženju se navodi da su izmjenama Opšteg zakona o obrazovanju i vaspitanju, posebno člana 73, obrazovne ustanove bile dužne da u roku od 30 dana formiraju nove školske i upravne odbore, te da je u tom trenutku u Crnoj Gori postojalo 254 obrazovne ustanove.

Upravo u toj činjenici mnogi vide paradoks i suštinu ovog slučaja. Tokom svog mandata, Bratićeva je smijenila više od 140 direktora škola, koji su godinama postavljani po partijskom ključu i služili kao instrument političke kontrole, kupovine glasova i partijskog zapošljavanja. Zbog tih smjena, sinhronizovano je napadana i satanizovana u dijelu medija i političkih struktura. Danas se, međutim, krivično goni zato što navodno nije smijenila još oko 40 direktora. Tako je postala jedini ministar u novijoj istoriji Crne Gore koji je krivično procesuiran zbog pitanja školskih odbora i direktorskih funkcija.

U sistemu u kojem su škole decenijama služile kao partijski punktovi, a direktorske funkcije kao nagrada za političku lojalnost, nijedan prethodni ministar nije uhapšen zbog takvih praksi.

Posebno uznemirava način privođenja. Bratićeva je sprovedena sa lisicama na rukama, uz prisustvo televizijskih kamera i fotoreportera, a fotografije su ubrzo objavljene u medijima, kao da je riječ o hapšenju vođe mafijaškog klana. Takve fotografije predstavljaju grubo kršenje pretpostavke nevinosti i stvaraju trajnu stigmu. Objavljivanje slika uglednih ljudi i istaknutih nacionalnih boraca u takvim okolnostima predstavlja užasan metod ljudskog i političkog šikaniranja.

Postavlja se pitanje šta se želi postići objavljivanjem takvih fotografija: da li je cilj zastrašivanje Srba, političara i svih onih koji se zalažu za reforme, i da li je namjera da se svi izjednače i prikažu kao kriminalci, bez obzira na njihov stvarni društveni i politički značaj.

Politički progon

Slučaj Vesne Bratić mnogi vide kao težak autogol države i pravosuđa, ali i hapšenje sa snažnim političkim konotacijama. U zemlji koja je, prema brojnim analizama, opljačkana tokom decenija jedne vlasti, u kojoj se godinama nije smjelo dirnuti u politički vrh, u kojoj se ime Mila Đukanovića decenijama pominje u kontekstu političke nedodirljivosti, i u kojoj je u mafijaškim obračunima ubijeno više od 900 ljudi, hapšenje univerzitetske profesorke zbog navodnog neblagovremenog formiranja školskih odbora izaziva ozbiljne sumnje i stvara utisak teatra apsurda.

Posebno je simptomatično što se tužioci u rješenju o zadržavanju pozivaju i na Evropsku konvenciju o ljudskim pravima, iako sve što se dešava u slučaju Vesne Bratić u mnogo čemu odudara od prakse Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu i sistema prava i sloboda koje taj sud štiti. To se naročito odnosi na način hapšenja i privođenja uz prisustvo televizijskih kamera, kao i na naknadno objavljivanje fotografija osumnjičene, što u praksi Strazbura često predstavlja povredu prava na pretpostavku nevinosti i dostojanstvo ličnosti.

Činjenica da će o eventualnom određivanju pritvora Vesni Bratić odlučivati „čuvena“ sudija Suzana Mugoša, koja se u javnosti često pominje kao simbol pravosuđa u vrijeme režima Mila Đukanovića, dodatno upotpunjuje ovaj scenario i daje cijelom slučaju snažnu političku dimenziju.

Još jedan paradoks ove situacije jeste činjenica da krivični progon, umjesto da politički oslabi Vesnu Bratić, zapravo jača njenu harizmu i politički uticaj. U očima celokupne srpske i delu crnogorske  javnosti ona se ponovo pojavljuje kao simbol političkih promjena i otpora starom sistemu, što dovodi do apsurdne situacije: dok je pravosudni organi procesuiraju, njen ugled i politička težina rastu.

Zato se ovaj slučaj sve više posmatra ne samo kao pravni postupak, već kao politička poruka da se u Crnoj Gori i dalje lakše hapse oni koji pokušavaju da mijenjaju sistem, nego oni koji su ga decenijama stvarali i kontrolisali.