Godine 1944, 16. aprila izvršeno je prvo Savezničko bombardovanje nemačkih vojnih ciljeva u Beogradu. Bilo je neprecizno i izvedeno kroz guste oblake što je izazvalo je brojne žrtve i razaranje. Broj poginulih Beograđana nikada nije pouzdano utvrđen.
Bombardovanje je izazvalo i kontroverze koje ovu bolnu temu prate i danas. Ove fotografije govore o tom teškom događaju iz novije istorije Beograda. Savezničke vazduhoplovne snage (15. USAAF armija) bombardovale su tokom 1944-45. godine brojne ciljeve u gradovima na teritoriji koju je obuhvatala Jugoslavija.
Pored Beograda, posebno su teško bili pogođeni, od većih gradova, Rijeka, Zadar, Sarajevo, Leskovac i Podgorica, dok su manja taktička bombardovanja vršena od Makedonije do Slovenije. Odluke o izboru strateških ciljeva u gradovima koji će biti bombardovani donosili su operativni štabovi pri anglo-američkim avio-snagama, a na osnovu procene sa terena.
Beograd je imao nesreću da se u njegovom centru nalazila fabrika avionskih delova za nemački „Meseršmit“ koja je bila prioritetni cilj. Od ostalih strateških meta, u gradu su bile velika rafinerija nafte „Šel“ na Čukarici, tri železnička i jedan drumski most, velika železnička ranžirna stanica od važnosti za premeštanje nemačkih trupa po čitavom Balkanu i dalje ka istočnom i Zapadnom frontu, veliki aerodrom sa istom čvorišnom ulogom, kao i plovni put po Dunavu.
Žrtve koje su srpski i ostali narodi iz kasnije Jugoslavije podneli u ovim bombardovanjima, naš su zajednički i sveti doprinos pobedi nad zlom nacizma i okupacije.
Dramatičan beg pred bombama, jedna od najboljih ratnih fotografija sa napih prostora/ Foto: Rista MarjanovićPogled iz teško oštećenog stana u Prizrenskoj 7 u neposrednoj blizini pijace Zeleni venac, na požar na peronima obližnje železničke stanice. Fotografija iz arhiva Vojnog Muzeja u Beogradu, prvi put prikazana na izložbi o bombardovanju Beograda koju je 2014. godine na Kalemegdanu organizovala Olivera Vučković iz JP „Beogradska tvrđava“ sa grupom saradnika.
Pogled sa krovne terase zgrade u Prizrenskoj ulici, neposredno nakon napada. U daljini se vidi kako gori pogođeno stovarište nafte „Šel“ na Čukarici i srušen železnički most preko Save. U prvom planu se uočavaju oštećenja na zgradi na uglu Lomine i Kameničke ulice. U ovoj zgradi je u vreme bombardovanja živeo predratni diplomata i kasniji dobitnik Nobelove nagrade za književnost Ivo Andrić. Utiske i osećanja sa ovog događaja utkao je nakon rata u nekoliko svojih pripovetki. Fotografija iz arhiva Vojnog Muzeja u Beogradu, prvi put prikazana na izložbi o bombardovanju Beograda koju je 2014. godine na Kalemegdanu organizovala Olivera Vučković iz JP „Beogradska tvrđava“ sa grupom saradnika.Zatečeni u evakuaciji: Stanovnici Senjaka i Topčiderskog brda sa strahom gledaju u nebo odakle odjekuje tutnjava teških bombardera koji se približavaju Beogradu, dok se ukrcavaju u voz kojim će napustiti ugroženi grad, na stanici Senjak na ulazu u današnji Beogradski Sajam. Autor ove epohalne fotografije je naš najznačajniji fotograf Rista Marjanović.Pogođeni Pozorišni trg – fotografija Dragoljuba GajićaSahrana poginulih stanovnika Senjaka na praznoj parceli u ulici Ljube JovanovićaRazaranje na Čukarici: ovaj deo grada je posebno teško stradao u napadu na „Šelovo“ skladište nafte i benzina na istom mestu gde je i današnji NIS-ov naftni terminal. Fotografija prikazuje padinu iznad HipodromaStub dima se vije nad Dušanovcem dok Beograđani zabrinuto gledaju u nebo na raskrsnici Kralja Milana i Resavske, kod današnjeg SKC-a (pogled u pravcu Slavije)Gust dim nadvija se nad železničkom stanicom i okolnim ulicama Savamale. U gornjem levom uglu se vidi trg Slavija dok se na desnoj strani fotografije snimljene iz američkog bombardera vidi nekadašnji trg Mostar (danas ne postoji) i karakteristična zgrada „Bigza“Nakon jednog od napada: raskrsnica ulica Ustaničke i Južni Bulevar. Sve zgrade sa leve strane postoje i danasUlica Valtazara Bogišića, Senjak. Ništa sa ove slike danas više ne postoji – ovuda prolazi železnička pruga za stanicu „Prokop“, sagrađena 1976. godineRazaranje: Ugao Kralja Milutina i Njegoševe ulice„Over Belgrade:“: bombarder B-24 Liberator iz sastava 15. vazduhoplovne armije USAAF izrucuje smrtonosni tovar na beogradske mostove, vazne komunikacije za nacisticku armiju… Svaki promasaj u ciljanju znacice hiljade mrtvih Beogradjana
Naslovna fotografija: Stanovnici Kablarske ulice prebiraju po ostacima porodične kuće koju je sravnila avionska bomba od 250 kg. Foto: Rista Marjanović
