Projekat Popisa srpskog stanovništva

Prema popisu iz 2011. godine, Crna Gora ima 620.000 stanovnika i nijedna nacija nema natpolovičnu većinu. Najbrojniji su bili Crnogorci sa 44,98% i Srbi (28,73%), Srbi-Crnogorci (0,34%) i Crnogorci-Srbi (0,3 odsto), odnosno, sada je, u odnosu na popis 2003. godine, dva odsto više građana koji se izjašnjavaju kao Crnogorci, a preko tri odsto manje onih koji se deklarišu kao Srbi. Nešto manje od 43 posto građana Crne Gore govori srpskim jezikom, a crnogorskim skoro 37, što znači da je procenat građana koji su 2003., kao maternji, naveli naziv srpski jezik, pao je za 20 procenata, dok je postotak onih koji svoj jezik naziva „crnogorski“ za toliko porastao. I pored takvog trenda, srpskim jezikom još uvijek govori šest odsto više građana. Podaci tog popisa su rezultat DPS politike povećanja broja pripadnika političke nacije Crnogoraca i smanjenja broja pripadnika istorijskog srpskog naroda, zbog čega su protestovale opzicione srpske stranke optužujući kadrove DPS-a i ideološke pristaše antisrpske agende u Upravi za statistiku za krivotvorenje podataka popisa. Taj popis stanovništva je bio politički model manipulacije podacima popisa stanovništva, što je bio državni program vlade DPS-a za kreiranje političke nacije Crnogoraca i „crnogorskog jezika“.

Međutim, i pored nove uprave Uprave za statistiku (MONSTAT), postoji mogućnost manipulacije podacima popisa uticajem vodeće stranke vlade u tehničkom mandatu (URA koja sprovodi antisrpsku agendu po pitanju povećanja broja stanovnika crnogorske i bošnjačke nacionalnosti, a smanjenja srpske, kao i povećanja pristalica preimenovanja srpskog u „crnogorski jezik“), ali i uticajem vodeće stranke nove vlade (PES koja, pretpostavlja se, sprovodi istu agendu), koje bi sa Upravom za statistiku zbog „državnog interesa“ postigle „državni dogovor“ o smanjenju procenta srpskog stanovništva u odnosu na crnogorsko, a u kontinuitetu komunističke jugoslovenske nacionalne politike. Kreiranje podataka popisa stanovnika Socijalističke FR Jugoslavije kojima je srpska narodnost svođena na kategoriju pravno-političke pripadnosti u granicama Socijalističke republike Srbije praktikovale su kao državni dogovor i postjugoslovenske partije na vlasti Srbije i Crne Gore dogovarajući procenat srpskog stanovništva Crne Gore.

Etničke i političke nacije

Etnička grupa ili etnija/narod (grč. ἔθνος [ethnos] – etnos – „narod”) je društveno definisana kategorija ljudi koji se međusobno identifikuju kao zajednica zajedničkih predaka, nacionalnih, društvenih ili kulturoloških sličnosti. Srpska riječ narod ima tvorbenu osnovu riječ „rod“, kao riječi rođak, rodbina, rodoslov, rodonačelnik, koja označava da je osnova pojma naroda rod. Neko je pripadnik određenog naroda i određene rase zato što porijeklom pripada određenoj rasi i narodnosti. Nema drugog razloga i uzroka pripadnosti određenoj narodnosti i rasi osim porijekla. Narodnost i rasa se nasleđuju rođenjem i genima od roditelja i predaka. Etnička pripadnost je stvar ekzaktnog naučnog utvrđivanja, a ne domen doživljaja i osjećanja ili političkog ideološkog stava.

«Nacija (od lat. nacio / rođenje) je višeznačni politički pojam, kojim se u zavisnosti od konteksta upotrebe mogu označavati različite vrste ljudskih zajednica. U političkoj teoriji i praksi, razlikuju se dvije osnovne vrste nacija, kao posebnih narodnih zajednica čije pripadnike povezuje zajednička etnička ili državna pripadnost to jest nacije mogu biti etničke ili političke.» Političku naciju  povezuje zajedničko državljanstvo, a etnička nacija predstavlja narodnu zajednicu koju povezuje zajednički etnicitet. Dakle, ljudi koji su državljani određene države, a ujedno pripadaju određenoj  etničkoj zajednici, istovremeno imaju dvostruku nacionalnost: državljanstvom pripadaju političkoj naciji svoje države, a po etničkoj pripadnosti svojoj etničkoj naciji.

Prirodan razvoj nacionalne svijesti jednog naroda je zasnovan na narodnosti i ostvaruje se u jedinstvu naroda, prevazilaženjem plemenskih podjela i plemenske svijesti. Narodnost čini i ista istorija, kulturni kontinuitet i istorijsko djelo predaka kao istorijski ideal, kao tradicija i težnja naroda. Pokreti prosvetiteljskog pozitivizma i racionalizma u evropskim državama 18. vijeka su proglasili jezik kao načelo nacionalne pripadnosti, kao ideološki stav svođenja nacije na jezik kao sredstvo sporazumijevanja van kulturnog kontinuiteta, vjerskog i istorijskog identiteta naroda.

Komunističke države su kreirale političke nacije ideološkog identiteta, a razgrađivale istorijske narode. U jugoslovenskom socijalističkom državnom, društvenom, demografskom inženjeringu  razgrađivan je istorijski srpski narod i kreirane političke nacije ideoloških identiteta, to jest socijalističke političke nacije bez identiteta. Nacionalna politika SR Crne Gore je primjer razgradnje istorijskog identiteta naroda i izgrađivanja ideološkog identiteta „novog čovjeka“ i političke nacije socijalizma, ali i rimokatolicizma, jer je u Socijalističkoj Crnoj Gori sprovođena neposredna rimokatolička unijatska misija u jugoslovenskoj politici progona pravoslavne crkve u kontinuitetu katoličke misije na prostoru Dalmacije. Zato danas u Crnoj Gori političari i građani raspravljaju o narodnosti i naciji kao o političkom opredjeljenju, a ne kao o porijeklu, zato je popisno pitanje nacionalne pripadnosti mnogim građanima pitanje političkog opredjeljenja, a ne nasleđa narodnosti.

Uvijek sam smatrao da mi u Crnoj Gori, slovensko stanovništvo koje čini 95 odsto stanovništva, treba da se nacionalno izjašnjavamo Srbi, jer smo srpske narodnosti, a da je pogrešno da se izjašnjavamo kao „Crnogorci“, da je preimenovanje naše srpske narodnosti i maternjeg srpskog jezika prema nazivu države, koji je samo toponimska odrednica, pogrešno prema povjesnoj i etnološkoj nauci, a da je krajnje ponižavajuće da se nacionalno nazovemo prema toponimskoj geografskoj i to opisnoj odrednici. Politika preimenovanja naziva srpskog naroda i srpskog jezika u Crnoj Gori, koju je sprovela vlada DPS-a, proizvela je razgradnju našeg naroda i izaziva procese dezintegracije države Crne Gore, a istorijsku državnost Crne Gore svodi na razinu jedne od novoformiranih republika u jugoslovenskom političkom projektu.

Etnonimi i toponimi kao nazivi države i naroda

Naziv naše države Crne Gore nije izveden iz naziva našeg ili nekog naroda ili neke etničke grupe, nego je, kako čujemo, čitamo i vidimo, sastavljen od dvije riječi Crna i Gora – Crna Gora. Naime, naziv države Crne Gore se sastoji od pridjeva koji ozvačava boju Crna i imenice Gora, koja označava goru, šumu, planinu, a koje sastavljene u jednu dvočlanu riječ predstavljaju imenični pridjev “crnogorski“, “crnogorska“, “crnogorsko“ i slično. Dakle, država naša je nazvana po toponimu, a ne po etnonimu kao većina država Evropske unije, ali i Istoka. Naziv države Crne Gore je ustanovljen prema nazivu geografske oblasti, nazvane po gustoj crnogoričnoj šumi, u kojoj se nalazila prestonica pravoslavnog plemstva i sveštenstva, a koja je preseljena u planinski kraj zbog povlačenja pravoslavne vlastele pred osmanskim osvajačima i usled osmanskom okupacijom srednjovjekovne države Zete koja je obuhvatala današnji prostor Crne Gore.

Podsjetimo, Etnonim (od grč. έθνος [éthnos] – „pleme, narod“ i όνομα [ónoma] – „lično ime“) je jezički pojam kojim se označava posebna grupa vlastitih imenica, koje služe kao nazivi za pripadnike etničkih grupa, na svim stepenima etničke stratifikacije, od pripadnika etničkih naroda, odnosno etničkih nacija, do pripadnika etničkih plemena i plemenskih saveza. Toponim (od grč. τόπος [tópos] ‘mjesto’ + -onim < ὄνῠμᾰ [ónyma] = ὄνομα [ónoma] ‘ime’) je ime geografskog mjesta (grada, opštine, sela, pokrajine) kao predmet onomastičkog proučavanja. Proučavanjem toponima bavi se toponomastika, a etnonimima etnografija i etnologija.

Kreiranje naziva političkih nacija prema toponimu, a ne prema etnonimu, je svojevrsna zakonitost jer političke nacije nisu zasnovane na narodnosti (etnosu) nego na političkom ili državnom projektu i formiraju se kao političko-pravna kategorija. Formiranje političkih nacija i kreiranje naziva političkih nacija prema geografskim oblastima praksa je kolonijanih imperija i komunističkih država u komunističkoj kolonizaciji naroda. Takvu političku praksu slikovito svjedoče kolonijalne mape kolonizovanih kontinenata – Afrike, Azije, Amerike, koje pokazuju kako su evropski kolonijalni kartografi crtali mape geografskom geometrijom, umjesto demografskom, a stanovništvo određenog opcrtanog prostora nazivali po zatečenim ili novonazvanim toponimima. Takva je bila nacionalna politika Sovjetskog Saveza u razgradnji ruskog i inih istorijskih naroda, kao i politika prve i druge Jugoslavije – kreiranje “geografskih“ granica republika a u republikama političkih nacija nazvanih po republičkim geografskim odrednicama.

Naziv države Crne Gore, koja pod tim nazivom ima kontinuitet državnosti kao knjaževina i potom kraljevina, u političkom jugoslovenskom projektu je sveden na politički naziv u programu razgradnje pravoslavnog srpskog naroda i srpskog jezika principom plemenske i dijalekatske razgradnje. Posle raspada Kraljevine Jugoslavije, kao “vavilonskog“ jezičkog i državnog projekta u kojem je kraljevina Crna Gora, kao i kraljevina Srbija, izgubila suverenost, u socijalističkoj “obnovi“ državnosti Crne Gore u Socijalističkoj Jugoslaviji naziv Crne Gore je sveden na jedan od političkih naziva jugoslovenskih republika i nacija – slovenačke, hrvatske, makedonske, bošnjačke, kreiranih kolonijalnom katoličkom i komunističkom politikom.

U jugoslovenskom kreiranju političkih nacija pod nazivima izvedenim iz naziva republika, pojam “crnogorstva“, od “autosugestije masa“ u slovenstvu i srpskom narodu, kako je pisao Miloš Crnjanski, je sveden na vanistorijski pojam plemenskog – lokalne plemenske zajednice opštine Cetinje. Zato nametanje nacionalnog naziva matičnom narodu Crne Gore po nazivu jedne opštine i plemenske zajednice danas izaziva dezintegraciju države i društva Crne Gore. Kao što ujedinjenje Brdskih, Crnogorskih, Hercegovačkih i Primorskih plemenskih zajednica u Knjaževinu pod nazivom Crna Gora nije pretpostavljalo promjenu naziva naroda nametanjem naziva jedne geografske oblasti kao naziva narodnosti, a što je potvrdio Zakonik knjaza Danila (slsrp. Zakonikъ Danійla Prvogъ Knяza i Gospodara slobodne Crne Gore i Brdahъ ustanovlѣnъ 1855 godinѣ na Cetinѣ) koji je bio opšti zakonik ustanovljen na predlog crnogorsko-brdskog knjaza Danila I (1852-1860). U originalu Zakonika, štampanog 1855. godine, član 92. glasi:  „I ako u ovoj zemlji nema nikakve druge narodnosti do jedine srbske i nikakve druge vjere do jedine pravoslavne istočne, to opet svaki inoplemenik i inovjerac može slobodno živiti i onu slobodu i onu našu domaću pravicu uživati kako i svaki Crnogorac i Brđanin što uživa.“ Dakle, kojim je u naslovu i u posebnom zakonskom članu jasno napisana razlika između toponimskih geografskih odrednica Crnogorski i Brdski i srpske narodnosti.

Srednjovjekovna Zeta je potpuno izgubila državnu suverenost 1496. godine, kada je otomanskom okupacijom priključena Skadarskom sandžaku (tur. sandžak – upravna jedinica). U Skadarskom sandžaku, oblast pravoslavne vlastele Crnojevića bila je organičena na vilajet Crnojevića do 1513. godine kada je na istom prostoru osnovan sandžak Crna Gora, a za prvog (i jedinog) upravitelja (sandžakbega) postavljen Skender Crnojević, koji je prešao u islam, najmlađi brat posljednjeg zetskog gospodara Đurđa Crnojevića (1490-1496). Sandžak Crna Gora (tur. Kara Dağ) je bio na prostoru (stare) Crne Gore formiran početkom 16. vijeka, nastao izdvajanjem vilajeta Crnojevića iz Skadarskog sandžaka. Nalazio se u sastavu Rumelijskog ejaleta. Nakon stvaranja ovog sandžaka, sproveden je popis poreskih obveznika, ali tom prilikom je došlo do nepravilnosti, zbog čega se stanovništvo žalilo sultanu, tako da je novi popis sproveden 1523. godine. Posle smrti Skendera Crnojevića, 1530. godine,  sandžak Crna Gora je ukinut kao posebna upravna oblast, a njegovo područje je organizovano kao vilajet Crna Gora u sastavu Skadarskog sandžaka. U razdoblju od 1697. do 1852. godine oblastima Crnom Gorom i Brdima su vladale pravoslavne vladike doma Petrovića-Njegoša, kao nasledna episkopija, koji su bili duhovni i državni poglavari, od vladike Danila Petrovića-Njegoša (1697), do uspostavljanja svetovne vlasti i formiranja Knjaževine Crne Gore (1852) do 1910. kada je proglašena kraljevina Crna Gora. Od osnivanja do Berlinskog kongresa 1878. godine naziv knjaževine je bio Crna Gora i Brda.

Nacistička i sovjetska politika popisa stanovništva

Progon određenog naroda iz neke države počinje brisanjem iz državnog popisa stanovnika nepoželjnog naroda ili preinačenjem podataka o broju stanovnika određene narodnosti (kao i sačinjavanjem spiskova pripadnika nepoželjnog naroda koje treba progoniti). Nacistička Njemačka je progon slovenskog i jevrejskog naroda prethodno pravno “pokrivala“ zakonima o odbrani države od političkih i “prirodnih“ rasnih neprijatelja, po nazorima nacističke rasne teorije. Nacistička okupaciona vlast na prostoru Jugoslavije sprovodila je genocid nad srpskim narodom preko katoličkih i muslimanskih nacija saradnika Vermahta, kao u projektu nacističke Nezavisne Države Hrvatske koja je obuhvatala najveći prostor Jugoslavije. U tom projektu naziv srpskog jezika i upotreba ćiriličkog pisma su bili zabranjeni, a u popisima stanovništva srpsko stanovništvo nije popisivano ili je upisivano kao hrvatsko. Nacistička NDH je osnovala “Hrvatsku pravoslavnu crkvu“ radi progona pravoslavne vjere i oduzimanja imovine Srpske pravoslavne crkve. Program oduzimanja imovine Srpske pravoslavne crkve, promjene naziva srpskog jezika i progona ćiriličkog pisma u Crnoj Gori je sprovela Demokratska partija socijalista sa prohrvatskim i muslimanskim strankama.

Prema popisu stanovništva iz 1991, poslednjem prije početka rata, u Hrvatskoj je živelo 581.663 Srba. U periodu od 1991-1995. iz Hrvatske je protjerano preko 4o0 hiljada Srba, od kojih prema popisu iz 2005. godine u izbjeglištvu živi njih 200.000. Računica pokazuje sledeće: od 2 miliona i 643 hiljade Srba iz 1843. godine, u Hrvatskoj danas živi svega 186. 633 tj. 4,36 %. Za manje od 2 vijeka srpski narod je izgubio 2 i po miliona stanovnika, ako nisu svi stradali fizički, nego su mnogi asimilovani.

U Sovjetskom Savezu i Socijalističkoj Jugoslaviji na popisima stanovništva su prepravljani podaci o brojnosti istorijskih naroda, kao neprijateljskih etničkih „elemenata“ u programu kreiranja  sovjetskih nacija novih identiteta. Komunistička partija Jugoslavije je sprovodila sovjetski sistem kreiranja socijalističkih političkih nacija i razgrađivanja identiteta srpskog naroda kao istorijskog naroda na prostoru Jugoslavije (a što je bio kontinuitet katoličke kolonijalne politike na Balkanu). Tako je u Socijalističkoj Crnoj Gori sprovođen sovjetski sistem identitetskog inženjeringa – kreiranje identiteta socijalističke nacije, kroz programe kulturne politike i školskog obrazovanja, a posebno preko projektovanih popisa stanovništva, kojima je povećavan broj stanovnika pripadnika socijalističke „crnogorske nacije“, a broj stanovnika srpskog naroda, kao istorijskog naroda Crne Gore (i jedinog na koji se odnosila odrednica „crnogorci“), svođen na nekoliko procenata.

Nacisti su rasnom teorijom razvijali nauku genetiku kao znanstveno opravdanje za uništenje „nižih rasa“ i vladavinu germanskog „nadnaroda“ nad narodima „niže rase“. Komunistička klasna teorija je negirala genetiku radi relativizovanja klasnu pripadnost i radi obračuna sa višim društvenim klasama, oduzimanja maerijalnih dobara i uništenja obrazovanije društvene klase, ali je ideologija komnizma realitivizovala i rasnu i narodnu pripadnost radi obračuna sa određenim narodima. Komunistička revolucija je bila pokretač i pokriće za obračun sa određenim narodima i religijama. Poznavanje genetike kao nauke i kao faktora prenošenja naslednih osobina bilo je u socijalističkim državama politički nepoželjno ili zakonski zabranjeno iz ideoloških razloga radi kreiranja „novog čovjeka“ besklasnog društva i neistorijskog novog naroda, van prirodnih i istorijski izgrađenih i nasleđenih formi čovjekovih zajednica. Uporedo sa negiranjem nauke genetike, u republičkim istorijskim institutima Sovjetskog Saveza i Socijalističke Jugoslavije vršen je istorijski inženjering – izgrađivanja etnogeneza novih ideoloških političkih nacija. Naime, nacizam je uništavao narode i rase radi vladavine izabrane germanske arijevske rase, a komunizam je negirao rase i narode radi kreiranja „novog naroda“ i „novog čovjeka“ komunizma, i nove miješane rase genetičkog konglomerata novog komunističkog besklasnog i bezrasnog čovječanstva.

U Sovjetskom Savezu i svim socijalističkim državama ideologija je određivala pravila društvenih i prirodnih nauka. Prvi institut za genetiku u Sovjetskom Savezu je osnovan 1957. godine, skoro sto godina od osnivanja genetike kao nauke, jer je zbog ideoloških razloga genetika bila zakonski zabranjena nauka. Naučnici koji su odbijali da se odreknu genetike otpušteni su sa posla, stotine su uhapšene, neki su osuđeni na smrtne kazne kao neprijatelji države (kao botaničar Nikolaj Vavilov). Sovjetsko stanovište jeste da životno stanište, a ne genetika, stvara nasledne osobine živih bića – da „vrba može da rodi grožđe”, pšenica da postane raž, a pas koji živi u šumi da postane lisica. Komunistička teza je ideološki ignorisala gene i hromozome tvrdeći da su nasledne osobine „učinak spoljašnjih činilaca koje organizam usvaja tokom pokoljenja”. Komunistička teorija o naslednim osobinama stečenim uticajem životne sredine formalno je zabranjena u SSSR 1948. godine. Sovjetska teorija u nauci biologije odgovara programu o „novom čovjeku” i besklasnom društvu koje podrazumijeva uništenje klasnih neprijatelja, prirodnih i istorijskih društvenih zajednica, a formiranje novih formi društvenog života: partija, kolhoza, kružoka, kolektiva, političkih nacija.

Popis govornika srpskog jezika u Crnoj Gori

Novi Ustav Crne Gore je unikat po pitanju odredbe o službenom jeziku – jedini u kojem jezik kojim govori većina stanovnika, srpski, nije službeni jezik. Međutim, unikalnost Ustava Crne Gore po pitanju jezičke politike predstavlja kontinuitet jugoslovenske jezičke politike, od formiranja Kraljevine Jugoslavije, zatim Socijalističke Jugoslavije, do bivših jugoslovenskih republika koje i posle raspada Jugoslavije sprovode jugoslovensku jezičku politiku preimenovanja srpskog jezika.

U jugoslavenskom jezičkom projektu države „troimenog naroda troimenog jezika“, Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca – Kraljevini Jugoslaviji, a potom u Socijalističkoj Jugoslaviji, federaciji šest „naroda i narodnosti“, sprovođen je inženjering na srpskom jeziku i narodu. Ustavom Kraljevine Jugoslavije je ustanovljen troimeni “srpsko-hrvatsko-slovenači jezik“, a potom je srpski jezik dvoimenovan u “srpsko-hrvatski“, čime je prvi put relativizovan naziv srpskog jezika na prostoru kraljevina Crne Gore i Srbije, Boke i Srpskog Vojvodstva. Socijalistička Jugoslavija je nastavila jugoslovenski jezički program dvoimenovanja i višeimenovanja srpskog jezika u novim republikama novih političkih nacija. Zato politički nazivi jezika u Jugoslaviji ne potvrđuju postojanje posebnih jezika – to su nazivi uslovljeni i nastali na osnovu političke i vjerske ideologije nacija koje su imenovale jezik kako bi njime potvrdile svoj novi identitet. Posle raspada Jugoslavije prvi primjer preimenovanja srpskog jezika u jugoslovenskim republikama je bio od strane muslimanske zajednice srpskog porijekla u Jugoslaviji koja je proglasila novi naziv svog „naroda“ – Bošnjaci, a srpski jezik kojim svi govore su nazvali Bosanski.

Naziv službenog jezika u Crnoj Gori je do 2007. bio „srpski jezik“, što je bilo naznačeno u 9. članu Ustava Republike Crne Gore iz 1992. godine: U Crnoj Gori u službenoj upotrebi je srpski jezik ijekavskog izgovora. Deveti član Ustava Crne Gore iz 1992. o nazivu jezika predstavljao je povratak kontinuitetu kulturne politike Kraljevine Crne Gore, posle raspada jugoslovenskog jezičko-državnog projekata, u kojoj je službeni jezik bio srpski a službeno pismo ćiriličko. U kraljevini Crnoj Gori službeni jezik je bio srpski, a pismo ćiriličko. U Zakonu o Narodnijem školama Kraljevine Crne Gore, štampanom na Cetinju u Kraljevskoj državnoj štampariji 1911. godine, piše: „Član 1.Zadatak je narodnijema školama, da vaspitavaju djecu u narodnom i religijskom duhu i da ih spremaju za građanski život, a naročito da šire prosvjetu i srpsku pismenost u narodu.“ Srpski jezik je u Crnoj Gori u narodu nazivan srpski i u vrijeme Jugoslavije kada je zvanično imenovan kao „srpskohrvatski“. Usvajanjem novog Ustava Crne Gore, 19. oktobra 2007. godine, srpski jezik je preimenovan i kao naziv službenog jezika Crne Gore je ustanovljen naziv „crnogorski jezik“.

Politički projektovanim popisima stanovništva smanjivan je broj pripadnika srpskog naroda radi postizanja „ravnopravnog“ broja stanovnika tri, a potom šest jugoslovenskih konstitutivnih političkih nacija. Popisi stanovništva Socijalističke Jugoslavije svjedoče kako je politički programski mijenjan identitet srpskog naroda preimenovanjem naziva srpskog jezika, što je sprovođeno i posle raspada Jugoslavije od strane jugoslovenskih komunističkih kadrova.