Vita Kotoranin, neimar Dečana
U izdanju poznate hercegnovske knjižare „So“ izišla je knjiga Rista Kovijanića Vita Kotoranin, nemiar Dečana“. Prikaz ove zanimljive i vredne knjige dao je vlasnik knjižare „So“ i poznati srpski pisac Nikola Malović čiji kratki tekst prenosimo.
Piše: Nikola Malović
Tokom dvesta godina vladavine Nemanjića Kotor je bio najkulturniji grad srpske države, koja je u drugoj polovini XIII i prvoj polovini XIV veka bila najmoćnija na Balkanu. Visoke Dečane, zadužbinu Nemanjića, Stefana Dečanskog i cara Dušana, gradio je protomajstor Vita Kotoranin, od 1328. do 1335.
Kotorska dleta ispisala su diplomu na Visokim Dečanima. Manastir isklesan od kamena pre skoro 700 godina stoji i danas kao saliven. Dečanski živopis oduhovio je Vitino delo. Po mnoštvu fresaka, a ima ih preko 1000, to je jedna od najbogatijih crkava na svetu.
Vita Kotoranin sagradio je dečanski ep pola veka pre Kosovske bitke (1389), podigavši najraskošniju srpsku srednjovekovnu građevinu – spomenik svetske kulturne i umetničke baštine.
Ovo je knjiga o srpskom srednjem vijeku, u kome se čas selimo na Primorje, u Boku Kotorsku, a čas sa obale na kontinent. Kao da je riječ o kakvoj istorijskoj čitanci, listamo stranice po kojima carevi, arhiepiskopi, umjetnici, diplomate, protovestijari, trgovci i zanatlije provijavaju kao junaci.
Ako je tačno da su srpske državničke ambicije uvijek bile podalje od mora, za razliku od drugih mediteranskih zemalja koje je upravo Mediteran uzdigao i civilizacijski proslavio, začuđuje činjenica koliko je Kotor kao kraljev grad, glavna luka, i kao rasadnik diplomatije, umjetnosti i zanatstva – upravo značio najmoćnijoj srednjovjekovnoj državi na Balkanu.
