Viteštvo sokolica za zastavu kraljice Marije

Danas se o Savezu sokola Srbije gotovo ništa ne zna, a evo kako se radilo u Kranjevini Jugoslaviji

Piše: Saša Nedeljković 

Sokolska štampa pisala je opširno o  poklonima koje je kraljica Marija poklonila sokolima. Šesti župski slet župe Šibenik održan je u Prekom 6. i 7. avgusta 1927. Tom prilikom posvećen je društveni barjak koji je darovala kraljica Marija.

Zanimljivo je kako se pisalo tih godina, a šposebno uoči Drugog svetskog rata pisala o aktivnostima kraljice. „Sokolskoi glasnik“ 1940. godine je pisao:

„Kraljica prati i rad našega sokolstva prema kojemu je, pored ostaloga, pokazala Svoju ljubav i poklanjanjem zastave našim članicama.” Pošto je bila dužnost Savezne uprave da odobrava sokolske diplome, plakate, značke ukoliko zadovoljavaju propisanim normama. Savezna uprava odobrila je diplomu za takmičenje za  „Kraljičinu zastavu”.

Kraljica Marija poklonila  je zastavu članicama Saveza SKJ. Sa jedne strane na jugoslovenskom polju pisalo je:

„Kraljica Marija Jugoslovenskim sokolicama”, a sa druge strane na crvenom polju pisalo je: „Hranićemo tiće Sokoliće, naše pleme izginuti neće”. Zastava je bila prelazni dar koji je osvajala najbolja vrsta članica na Saveznim opštim utakmicama u višem odeljenju, i čuvana je do narednih utakmica. Osvećenje zastave izvršeno je 17.9.1939. u Beogradu u prisutnosti dvorske dame Kraljice Marije Ele Hadžić, predstavnika Saveza SKJ i veće delegacije članica. Ela Hadžić privezala je na zastavu traku sa natpisom  „Marija”.

U Ljubljani su 23. septembra 1939. priređene savezne utakmice članica za prelazni dar „Zastavu kraljice Marije”, na letnjem vežbalištu Ljubljanskog sokola. U vežbaonici na početku utakmica pevana je pesma „Hajd napred”. Takmičilo se na spravama, prostim i strojevnim vežbama i lakoj atletici. Učestvovalo je 6 vrsta i to: Beograd 1, Kranj 1, Ljubljana 2, Novi Sad 1 i Zagreb 1. Pet župa poslalo je po jednu vrstu takmičarki, župa Ljubljana imala je dve vrste. Vrsta župe Beograd bila je sastavljena od 8 takmičarki iz beogradskih društava, Pančeva i Sremske Mitrovice. Zastavu je predao izaslanik kraljice Marije general Tomić, 24. septembra 1939. saveznoj načelnici, a ova vodnici vrste članica župe Ljubljana. Svečanost je završena pesmom „Hej Sloveni”.

Kraljica Marija darovala je sokolskim društvima zastave. Poklonila je članicama Saveza SKJ prelazni dar „Zastavu kraljice Marije”. Sokolice su radile na emancipaciji žena, pa je i poklon zastave bio podrška njihovim naporima. Na zastavama su bila prigodna gesla kao Ustaj, živi, bori se, ne kloni.

Posle Drugog svetskog rata umesto Saveza Sokola osnovan je Savez za telesno vaspitanje „Partizan”. Posle uvođenja višestranačja 1992. Savez Sokola obnovio je svoj rad. Danas se Savez sokola Srbije na čelu sa Jevđom Jevđevićem,  ne bavi politikom, ali zajedno sa Pokretom za obnovu kraljevine Srbije radi na obnovi Kraljevine.

*Autor je član Naučnog društva za istoriju zdravstvene kulture Srbije