Najtužnija srpska pesma

Postoji mnogo verzija i prepeva čuvene pesme „Izgnanici“ sa Solunskog fronta, poznatije kao „Kreće se lađa francuska“, ali zna se da je ova tugovanka prvi put izvedena u Solunskom polju u logoru neraspoređenih srpskih  oficira u Mikri 1917. godine. Pisac ove pesme je pešadijski pukovnik Branislav Milosavljević (1879 – 1944), koji je preživeo je albansku golgotu i Solunski front, a stradao je 1944. prilikom „savezničkog“ bombardovanja Beograda!

„Sudbina je htela da njegov unuk, poznati glumac Zoran Milosavljević, baš u Grčkoj doživi saobraćajnu nesreću i tamo umre, i to nakon posete manastirima Meteori 1983. Izvorni naslov pesme je “Izgnanici“. 1922. godine , pesma je prvi put objavljena u zbirci “Mač i Lira“ u izdanju iz 1930. godine“, zapisao je u komentaru na pesmu Kreće se lađa francuska na Jutrjubu Dušan Milijić.

Pesma je bila posvećena ranjenim srpskim vojnicima koji su prevoženi dalje od Solunskog fronta, na afričko tlo, u Bizertu i druge baze koje su Francuzi imali na severu ovog „crnog kontinenta“. Još posle povlačenja srpske vojske kroz Albaniju, u onu čuvenu zimu 1915. na 1916, deo srpskih trupa i nešto malo civila prebačeno je u Bizertu, u koju su dovoženi i kada su počele borbe na, kako se tada zvalo bojište kod Soluna, „makedonskom frontu“ ili „južnom (evropskom) frontu“. U francuskim bazama u kojima su boravili Srbi, organizovane su i obuke prispelih dobrovoljaca, rad sa invalidima, kulturni život…

Mnogi, međutim, zbog nemačkih podmornica (stara reč „sumaren“) nisu uspeli da stignu na to odredište. I, baš njima je pukovnik Milosavljević posvetio „Izgnanike“.