Srpska svetinja stara najmanje 11 vekova

Arheološkim istraživanjima utvrđeno je da su na njenom mestu vršeni religijski obredi pre čak dva i po milenijuma. Pod crkvom je nađena bogata grobnica ilirskog poglavice iz V veka p. n. e. u zidove crkve uzidani su rimski nadgrobni spomenici, a ranohrišćanska bogomolja, podignuta u VI veku, je verovatno odredila kasniji izgled crkve.

Ne zna se pouzdano vreme podizanja Petrove crkve. Prvi pisani pomen datira iz 1020. godine.

Tesno je vezana za život i delo Stefana Nemanje. Bila je sedište života nemanjićke Srbije do izgradnje Žiče i Studenice.

U ovoj crkvi je Stefan Nemanja kršten po pravoslavnom obredu. Tu je sazvan državno crkveni sabor na kom je osuđena bogumilska jeres. Sveti Sava je 1219. je odredio crkvu Svetog Petra za sedište Raške episkopije.

Nevelika spolja, crkva izgleda još manja iznutra, pritešnjena masivnim zidovima. Skoro je bez ijednog pravog ugla, sa neobičnom osnovom i nekoliko dogradnji. Spolja je ona nepravilno osmougaona. Mala vratanca na zapadnoj strani, kroz koja se ulazi, uz nekoliko uzanih prozora jedino su osvetljenje. Iznad središnjeg prostora postoji uzana galerija potkovičastog oblika.

Danas crkvu krasi tek nekoliko preostalih fresaka. Najstarije su iz prve polovine IX veka u kupoli a sačuvano je nekoliko slojeva živopisa.

Okružena je masivnim i skoro uniformnim nadgrobnim spomenicima iz perioda od XVI do XIX veka. Petrova crkve je, zajedno sa tvrđavom Ras i manastirima Sopoćani i Đurđevi stupovi na UNESCO-voj listi svetske kulturne baštine.