Tajkunu 300.000 evra građana Velike Plane

Skandalozna odluka Višeg suda u Smederevu o isplati naknade za zemljište Predragu Rstiću, vlasniku „Šumadije“, iako je u katastru vlasnik parcele Republika Srbija 

Piše: Dušan Marić

Opština Velika Plana je dužna da AD „Šumadija“ iz Velike Plane, koju zastupa Predrag Rstić iz Beograda, isplati oko 300.000 evra na ime naknade za zemljište na kojem je izgrađena ulica Alekse Šantića. U pitanju je deo ulice na koji izlaze Autobuska stanica „Jugoprevoza“, krug JKP „Miloš Mitrović“, benzinska stanica „NIS“ i pekarska industrija „Napredak“. Tako je odlučio Viši sud u Smederevu.

Iza ove, naizgled uobičajene, informacije o dosuđivanju naknade za zemljište krije se komplikovana priča, koju bi teško razmrsila i Agata Kristi a čiji sadržaj je samo jedan u nizu pokazatelja koliko je privatizacija u Srbiji bila stihijska i pljačkaška. Posebno u vreme kad su državom upravljale DS, DSS i ostale stranke dosovske koalicije.

Viši sud u Smederevu je 5. februara 2021. godine presudio da opština Velika Plana „Šumadiji“ isplati 32.151.177 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom, počev od 9. jula 2019. godine, kao i 733.000 dinara na ime sudskih troškova.

U žalbi Apelacionom sudu opština Velika Plana ističe da je odluka Višeg suda u Smederevu nezakonita iz niza razloga. Između ostalog, zato što je u katastru kao vlasnik zemljišta upisana Republika Srbija, držaoci su „Šumadija“ i fizička lica, dok je Opština samo držalac na ulici za koju nije izdata građevinska dozvola.

Uz to, u pitanju je javna površina, koja po zakonu nije mogla biti predmet privatizacije. Predsednik opštine Velika Plana Igor Matković tvrdi da nije ni bila.

-U spisima predmeta ne postoji ni jedan dokaz da je predmetna parcela bila obuhvaćena privatizacijom, odnosno da je bila uključena u likvidacionu masu.

U žalbi se dalje navodi da „Šumadija“ nad tim zemljištem nikad nije imala pravo svojine, već samo pravo korišćenja, koje je stekla 28. juna 1968. godine, sklapanjem ugovora sa Železničkim transportnim preduzećem Beograd.  Po mišljenju pravnih zastupnika opštine Velika Plana, taj ugovor je ništavan, jer zemljište, kao javno dobro, nije moglo biti predmet pravnog prometa „a naročito ne između pravnih lica koja su bila samo korisnici na nepokretnostima u društvenoj svojini, sada u svojini Republike Srbije“.

Od 1884. godine preko spornog zemljišta je prolazila pruga, a nakon izmeštanja šina, šezdesetih godina dvadesetog veka, na istom je izgrađena ulica.

Zavrzlama je počela 4. marta 2003. godine kad je, nakon sprovedene javne licitacije, Predrag Rstić postao (su)vlasnik 70 odsto društvenog kapitala preduzeća za ugostiteljsku delatnost „Šumadija“, čije se sedište nalazi u užem gradskom području Velike Plane. Za samo 10.322.000 dinara došao je u posed restorana „Šumadija“, čuvenog motela „Stari hrast“ na auto-putu Beograd-Niš, restorana „Evropa“ i više drugih objekata, na zemljištu površine nekoliko hektara.

Četrnaest godina kasnije, 19. aprila 2017. godine, Odelenje za urbanizam, građevinarstvo, imovinske i stambeno-komunalne poslove u Velikoj Plani donelo je rešenje kojim se „Šumadiji“ i njenom novom vlasniku ne dozvoljava da na zemljištu koje se nalazi u ulici Alekse Šantića umesto prava korišćenja upišu pravo svojine. Uz obrazloženje da je u pitanju javna površina, na kojoj nikad nije sproveden postupak eksproprijacije.

Osam meseci kasnije, 22.12.2017. godine, AD „Šumadija“ je podnela tužbu da joj se kao naknada za izuzimanje spornog zemljišta isplati 29.428.700 dinara. Dve godine kasnije, tužbeni zahtev je podignut na astronomskih 859.805 evra u dinarskoj protivrednosti.

Opština je odgovorila da je tužba neosnovana, da ni ona ni tužilac nisu pravno legitimisani i navela sve razloge koji su navedeni i u žalbi koja je upućena Apelacionom sudu.

Međutim, Viši sud u Smederevu je 9. jula 2019. godine doneo presudu da Opština „Šumadiji“ isplati 32.151.177 dinara i sudske troškove od 500.500 dinara.

Odlučujući po žalbama stranaka, Apelacioni sud je 21. maja 2020. ukinuo presudu Višeg suda i vratio mu predmet na ponovno odlučivanje, ukazavši da je potrebno da se utvrdi da li je sporna parcela 1968. godine bila javno dobro. A ako jeste da li je Železnica njome mogla slobodno da raspolaže i pravo korišćenja prenese na „Šumadiju“. Kao i da li je to pravo bilo predmet privatizacije.

U ponovnom postupku, Viši sud je ponovo zaključio da je Opština pasivno legitimisana, jer su po zakonu sve ulice na njenoj teritoriji, pa i ulica Alekse Šantića, u njenoj svojini i ponovo se pozvao na ugovor između „Šumadije“ i Železnice iz 1968. godine.

Sud je zaključio da Opština nije izvršila formalnu ali jeste praktičnu eksproprijaciju spornih parcela i da je bila dužna da „Šumadiji“ plati nanadu.

-Papir trpi sve. Ali nikakvo fingiranje sa papirima ne može da potare činjenicu da je još od kraja 19. veka pa do danas to zemljište javna površina. Do 1968. godine bilo je železnička pruga a posle toga ulica. Imovina svih stanovnika Velike Plane  – upozorava Matković.

Da odluka Višeg suda u Smederevu nije samo nezakonita već i apsurdna mišljenje je i penzionisanog sudije Živana Đurišića, bivšeg narodnog poslanika u Skupštini Srbije, koji podseća da je u Proceni vrednosti kapitala preduzeća navedeno da je površina zemljišta i objekata 61.259 metara i da je njihova tržišna vrednost 24.388.000 dinara.

-A sad Viši sud za 13.777 metara zemljišta dosuđuje naknadu 32.151.177 dinara. Kako to da petina nekog zemljišta može biti veća nego procenjena tržišna vrednost celog zemljišta i na njemu podignutih objekata, čija je površina nekoliko hiljada metara? Pomenuću samo dva objekta na auto-putu: čuveni motel „Stari hrast“ i restoran Evropa. To nije normalno. Ova presuda je recidiv pljačkaške dosovske privatizacije, koja je ojadila Srbiju i njene građane.

Predsednik opštine Igor Matković, sa žaljenjem, ističe da je izgubio poverenje u Viši sud u Smederevu, kao i da Opština razmatra da li da protiv pojedinih učesnika u ovoj imovinsko-pravnoj zavrzlami podnese krivične prijave.

-Dve skandalozne presude tog suda u ovom slučaju, čije bi sprovođenje opustošilo budžet Opštine, učvrstile su me u uverenju da će Srbija još dugo trpeti posledice nakaradne partijske reforme pravosuđa koju je sprovela DS a u kojoj su na sudijske dužnosti došli pojedinci kojima je lični interes iznad interesa pravde, Srbije i njenih građana.

U vreme kad je ogromna imovina „Šumadije“ prodata za tadašnjih 150.000 evra, jedan obližnji lokal osrednje veličine, u kojem se danas nalazi banka „Inteza“, prodat je za 110.000 evra.

Naslovna fotografija: Viši sud u Smederevu